Volg ons online

Wonen

Bezoek aan het Ramses Shaffy Huis in Amsterdam

Blogger Yvonne Witter bezocht het Ramses Shaffy Huis in Amsterdam. Een bijzondere woongemeenschap voor oudere kunstenaars.

Gedeeld

op

Ramses Shaffy Huis in Amsterdam

Vorig jaar opende het Ramses Shaffy Huis de deuren in Amsterdam. Dit initiatief ontstond met behulp van zangeres Liesbeth List en oud-directeur van verschillende zorgorganisaties Ed Cools.

Het huis is volledig gericht op oudere kunstenaars. Want gelijkgestemden kunnen elkaar blijven inspireren en stimuleren. Yvonne Witter van het Aedes-ActiZ Kenniscentrum Wonen-Zorg bracht een bezoek aan dit bijzondere huis.

Hoe is het zo gekomen?

Toen Ed Cools nog directeur was van het Amsterdamse verpleeghuis Dr. Sarpahtihuis, belde zangeres Liesbeth List, destijds ambassadeur van het huis, hem op. ‘Het gaat niet goed met Ramses Shaffy. Wanneer kan hij naar jouw huis verhuizen?’, vroeg ze hem. ‘Ik zeg wel dat hij naar een mooi hotel gaat.’ Shaffy verhuisde en verbleef een tijd in het huis. List en Cools kwamen onder het genot van een glas witte wijn op het idee een woon- en werkgemeenschap te starten voor oudere kunstenaars. Ze kenden het woon- en werkcentrum voor oudere kunstenaars het Rosa Spierhuis in Laren en wilden ook zoiets maar dan in Amsterdam. Veel Amsterdamse kunstenaars willen in de stad blijven als ze ouder worden en niet ‘tussen die bomen’.

Stap voor stap gerealiseerd

Op de dag van de zorg, 12 mei 2012 werd het plan concreet. ‘Een mooie dag om de knopen door te haken en echt van start te gaan’, zegt Cools. De Amsterdamse wethouder Erik van der Burg was onmiddellijk enthousiast en de directeur van de corporatie Stadgenoot, Gerard Anderiesen eveneens. Ook vond Cools een samenwerkingspartner in de zorgorganisatie ZGAO (Zorggroep Amsterdam Oost). De plannen zijn stap voor stap gerealiseerd. Een half jaar geleden namen de eerste bewoners van het Ramses Shaffy Huis hun intrek. Een prachtig pand, Costa Rica genaamd, aan de Piet Veermankade met aan de ene kant zicht op de treinen en de andere kant op het IJ en Java-eiland bleek beschikbaar. Er zijn 12 appartementen voor 12 jonge kunstenaars onder de 27 jaar die er vijf jaar mogen wonen en 24 voor oudere kunstenaars, waarvan de jongste 58 is en de oudste ergens in de 80. Op de derde en vierde verdieping van het pand wonen ‘gewone’ huurders. In totaal zijn er 159 appartementen in het gehele pand. De ZGAO huurt een ruimte voor hun zorgsteunpunt. ‘Dat is best uniek, hoor, dat we dat doen’, zegt Dirk, wijkverpleegkundige van de ZGAO. Zes bewoners maken momenteel gebruik van thuiszorg.

Bewoners Ramses Shaffy Huis

‘We proberen de bewoners zoveel mogelijk te activeren om naar buiten te gaan. Dus naar het Bimhuis, Eye filmhuis, Pakhuis de Zwijger en naar Panama, allemaal culturele instellingen in de buurt van de woongemeenschap. ‘Maar we halen ook de buurt binnen door ruimten beschikbaar te stellen en optredens te faciliteren, vaak met gesloten beurs.’ Het bestuur probeert steeds meer klussen over te laten aan de bewoners. De bewoners maken zelf een activiteitenprogramma. Ook gaan ze aan de slag met het inrichten van de nu nog kale witte ruimten. ‘Er is al een dansoptreden geweest in het atrium bij de woningen’, vertelt Ed, ‘door oudere dansers’. Bewoners van de hoger gelegen verdiepingen staan vanaf hun galerij mee te genieten.

Kunst verbindt

Jongeren en ouderen wonen door elkaar heen. ‘Dat is fantastisch’, zegt bewoner Joep Königs die kunstenaar is en les heeft gegeven aan jongeren. ‘Ik heb veel en goed contact met de jongere bewoners.’ Jongeren die er willen wonen, moeten wel kunnen motiveren waarom ze dat willen. Het Bureau Broedplaatsen wijst de woningen voor de jongeren toe en de Stichting Ramses Shaffyhuis voor de oudere kunstenaars.

Passend toewijzen lastig

Het passend toewijzen is wel een obstakel. Woningcorporaties moeten sinds 2016 bij het toewijzen van sociale huurwoningen voldoen aan de passendheidsnorm. Dat betekent: van de woningtoewijzingen aan huishoudens met een inkomen tot en met de huurtoeslaggrens heeft minstens 95 procent een kale huur tot en met de aftoppingsgrenzen van de huurtoeslag. ‘Dat maakt het moeilijker voor ouderen toegang te krijgen tot onze woningen.’

Een natuurlijk proces

‘We hebben niets vastgelegd over het verlenen van zorg en hulp’, vertelt Joep. ‘We zien wel hoe het loopt. Niet teveel vastleggen. Het zal natuurlijk gaan. Dat merk ik nu al. Je staat elkaar bij waar nodig, met kleine hand- en spandiensten.’ Hij heeft een ruim appartement met een kamer die hij als atelier gebruikt voor zijn schilderwerk. Er zijn ook zes gemeenschappelijke ateliers maar daar maakt hij geen gebruik van. ‘Mijn doeken moet ik een tijd laten drogen. Ik wil voorkomen dat een andere kunstenaar mijn werk af gaat maken’, grapt Joep. De twee atria tussen de appartementen fungeren als expositieruimte en als bibliotheek. In de algemene ruimte, de sociëteit kunnen mensen elkaar ontmoeten. Huurders betalen 25 euro per maand voor de inrichting en programmering van de algemene ruimte. Fondsen leveren ook bijdragen. Zo heeft het fonds RCOAK de podiumvloer, belichting en geluidsinstallatie gesponsord.

Nieuwe plannen – zij zullen doorgaan

Inmiddels staan er 100 mensen op de wachtlijst. ‘Peter Faber belt regelmatig op of er al iemand dood is’, lacht Ed. Hij overweegt een nieuwe project te starten: een woongemeenschap voor oudere kunstenaars met dementie. Ook gaat hij binnenkort met de andere twee huizen voor oudere kunstenaars praten, het Rosa Spierhuis te Laren en het Ru van Rossemhuis te Tilburg. Zij hebben elkaar al regelmatig opgezocht om ervaringen en kennis uit te wisselen. ‘We kunnen van elkaar blijven leren. Want samenwonen is al een kunst op zich.’ Zij zullen doorgaan.

Meer over zorg en wonen

Het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg (KCWZ) is hét informatiepunt voor professionals op het terrein van wonen, welzijn en zorg. Het Kenniscentrum is onderdeel van Aedes, vereniging van woningcorporaties en ActiZ, organisatie van zorgondernemers.

Yvonne Witter is adviseur bij het Aedes Actiz en weet alles over woonvormen voor ouderen.

Advertentie

Wonen

Welzijn, wat betekent dat in de zorg?

Hoofd Welzijn van zorgorganisatie Domus Magnus vraagt zich af wat welzijn precies inhoudt in de zorg? Wat betekent het voor bewoners en wat betekent het voor verzorgers?

Gedeeld

op

Welzijn bij Domus Magnus

Dit gastblog is geschreven door Hoofd Welzijn bij Domus Magnus De Magistraat in Rotterdam

Welzijn, wat bedoelen we daar nu precies mee? Als Hoofd Welzijn op woonzorglocatie De Magistraat in Rotterdam is dit een vraag die ik mezelf eigenlijk regelmatig blijf stellen. Welzijn is een term die veel wordt gebruikt en een vrij algemeen begrip omschrijft. Klinkt gemakkelijk, want dan kan je er toch alle kanten mee op. Of niet?

Soms is juist dat algemene karakter helemaal niet makkelijk. We willen binnen woonzorgorganisatie Domus Magnus het begrip ‘Welzijn’ ten slotte graag concreet en specifiek maken. Zo weten bewoners en toekomstige bewoners waar zij aan toe zijn. Wat stelt u zich voor bij welzijn? Tevreden en gelukkige mensen? Medewerkers die glimlachend en op een ontspannen manier ouderenzorg bieden? Een bejaardentehuis waar geen vuiltje aan de lucht is? Of is welzijn toch iets anders?

Definitie welzijn

Een paar definities van ‘Welzijn’ die ik tegenkwam op internet:

  • Toestand dat je je goed voelt: bij leven en welzijn; welzijnsbeleid, welzijnszorg (vandale.nl)
  • Het welbevinden van mensen in lichamelijk en geestelijk opzicht. Welzijn is iets dat mensen individueel beleven. Welzijn staat los van welvaart. Ook zonder welvaart kunnen mensen zich lichamelijk en geestelijk goed voelen. Omgekeerd kunnen bepaalde gevolgen van welvaart een bedreiging zijn voor het welzijn. Welzijn wordt meer bepaald door sociale stabiliteit en culturele bloei dan door economische vooruitgang. (www.encyclo.nl)

Zomaar een greep uit de vele definities van ‘Welzijn’. Toch staat welzijn bij de meeste mensen, in direct verband met gezondheid. Levenskwaliteit, in een brede zin, bepaald voor een groot deel je gevoel voor welzijn.Duidelijk is ook dat we het lichamelijke én het geestelijke aspect erbij betrekken als we praten over welzijn. Dat lekker in je vel zitten spreekt me ook wel aan.

Veranderende behoeftes

Vanuit mijn ervaring kan ik zeggen dat er binnen Domus Magnus ruimte en aandacht is voor het welzijn van onze bewoners. Dat beschrijf ik nu mooi, maar hoe geven we daar nu iedere dag invulling aan? Is daar wel een pasklaar of standaard antwoord op te geven? Nee, eigenlijk niet. Dat pasklare of standaard antwoord kunnen we, wat mij betreft, voorlopig wel vergeten. En juist dát is nu het leuke aan het werken in de zorg. We moeten blijven zoeken naar de invulling van wat ‘Welzijn’ betekent voor onze bewoners. Vol overgave en iedere dag opnieuw blijven zoeken naar wat die steeds veranderende behoeftes van de bewoners zijn. Zeker op een locatie waar zowel mensen zelfstandig wonen als bewoners leven met vormen van dementie is het belangrijk om goed te luisteren naar de specifieke wensen.

Persoonlijke kwaliteiten

Voor ons allemaal geldt ten slotte dat we niet elke dag dezelfde bezigheden leuk vinden, dezelfde belangstellingen hebben en hetzelfde in ons vel zitten. Om goed waar te kunnen nemen welke behoeftes er leven bij de bewoners, hebben onze medewerkers persoonlijke kwaliteiten nodig zoals: oprechte belangstelling in de medemens, goed observatievermogen, inlevingsvermogen, inzicht en creativiteit om een antwoord te kunnen formuleren op een ondersteuningsvraag en nog veel meer. Dit klinkt aannemelijk. Maar lukt het iedereen dagelijks om de perfecte benadering – de welzijnsgarantie – te vinden? Hoe mooi zou het zijn als ik kon zeggen dat dit inderdaad het geval is. Zo is het in werkelijkheid niet. Wél is er een gerichtheid in het denken van onze medewerkers (die we cultiveren) waarin er aandacht is voor dat lekkere in het vel zitten. De openheid en de bereidheid om iedere dag opnieuw fris de bewoners te benaderen en te onderzoeken waarmee we het welzijn kunnen bevorderen, die bereidheid is er wel degelijk iedere dag. Voor mij persoonlijk is deze kwaliteit een voorwaarde om erover te kunnen praten. Of dit nu binnen een reguliere zorginstelling, particulier verzorgingshuis of een herstellingsoord voor tijdelijke zorg is.

Kleinschalig wonen, grootschalig aanbod

Uiteraard is een goed en afwisselend activiteitenaanbod van groot belang voor de bevordering van welzijn binnen de ouderenzorg. Een dergelijk activiteitenaanbod hebben we zorgvuldig ontwikkeld. Dat deze activiteiten moeten aansluiten bij de mensen waarvoor ze zijn bedoeld lijkt me vanzelfsprekend. Stimulerend, recreatief, creatief, prikkelend, onderhoudend, belevingsgericht en op maat. Hierop kunnen we van dag tot dag variëren en hiermee wordt een uitgangssituatie geboden die de voorwaarden schept om een goede dag invulling van onze bewoners te waarborgen.

Het geheim

Toch ligt hierin voor mij niet de sleutel. Het persoonlijk contact tussen medewerker en bewoner is waar het om gaat. De sociale inbedding, de aandacht die we elkaar kunnen geven, de kleine gebaren, de mooie en bijzondere momenten, de grapjes en het kleine plezier: dáár zit hem het verschil! Weten dat je wordt gezien door de mensen om je heen en gekend om wie je bent. Het gaat om de persoonlijke interactie die voortkomt uit oprechte belangstelling. Al het andere is zinloos en heeft geen waarde als het niet wordt gedragen door dit Persoonlijke Element.

Warmte kunnen geven, aandacht, geborgenheid, betrokkenheid – dát heeft voor mij alles te maken met het bevorderen van ‘Welzijn’! Dáár zou ik op willen inzetten en daarmee het verschil willen maken voor onze bewoners.

Meer weten?

Wil je meer weten over zorgorganisatie Domus Magnus of over de locatie De Magistraat in Rotterdam? Bezoek dan de website of de pagina over de locatie.

Lees verder

Wonen

Verhuizen op late leeftijd, waarom niet?

Verhuizen op late leeftijd, zou je dat nog wel doen? Of is het juist beter om je woning aan te passen? Het blog Alleszelf.nl kijkt naar de verschillende zaken die je zelf kunt doen om een keuze te maken.

Gedeeld

op

door

Verhuizen op late leeftijd

Verhuizen op late leeftijd. Voor veel mensen een obstakel, maar tegelijkertijd is de woning niet meer een lust maar een last. Trappen, ramen, drempels. Vroeger keek je er niet naar om, nu kunnen ze gevaarlijk zijn. Misschien tijd om te verhuizen? Of is de woning eenvoudig aan te passen?

Het hangt sterk af van de persoonlijke situatie. Het blog Alleszelf.nl heeft daarom de voor- en nadelen op een rijtje gezet, om je te helpen bij het maken van een keuze.

WoonOnderzoek

“Ouderdom komt met gebreken”. Vooral na het bereiken van de 85-jarige leeftijd hebben mensen steeds meer moeite met huishoudelijke taken. Handelingen als traplopen, opstaan nadat men gezeten heeft en de dagelijkse boodschappen doen, kunnen de meeste 85-plussers alleen met moeite of helemaal niet meer uitvoeren. Dat zeggen zij zelf tijdens het WoonOnderzoek Nederland in 2015. Maar er is ook goed nieuws. Hetzelfde plaatje laat zien dat bijna iedereen van rond de 80 jaar zich nog goed kan wassen, aankleden en de woning zelf goed kan betreden en verlaten. Ongeveer 70% kan zonder moeite met boodschappen doen en traplopen.

Verhuizen of niet?

Van de ouderen in Nederland denkt ruim 60% er wel eens over na om te gaan verhuizen naar een woning waar men ook met beperkingen goed kan wonen. Maar het grootse deel van hen (86%) onderneemt geen actie. Eén op de drie denkt dat verhuizen niet nodig zal zijn en wil er pas over gaan nadenken wanneer het niet anders kan. Dit blijkt uit een onderzoek van ANBO/Woonz.

De drie belangrijkste redenen om niet te verhuizen zijn volgens het onderzoek:

  • Men heeft te weinig financiële middelen om de verhuizing en herinrichting te bekostigen (25%)
  • Er is in de woonplaats geen geschikt woningaanbod (25%)
  • Men wil de eigen woonbuurt met de sociale contacten niet achter zich laten (19%).

Daarnaast zullen ook emotionele redenen een rol spelen. Velen zijn gehecht aan de woning waar ze al tientallen jaren wonen.

Ten slotte levert een verhuizing veel ‘gedoe’ op. Kijk maar eens op de checklist verhuizing waar men allemaal moet denken. Om je te helpen om op hogere leeftijd te verhuizen, zijn er speciale verhuisdiensten voor ouderen, zoals Life-lijnOuderenverhuiszorgOude stek, nieuwe stekOntzorgdverhuizen,  Seniorenhulp, en Verhuizenkunjezelf.

Geschikte woning

Er zijn veel websites met het actuele aanbod van koop- en huurwoningen. Kijk maar eens op de websites als FundaJaapTrovitPararius of Woonz. Op basis van zoekcriteria als woonplaats, prijsrange, woningtype en ligging kun je alvast een eerste selectie maken. Om de woning echt te beoordelen is van belang dat je let op de geschiktheid van de woning voor het geval je lichamelijke beperkingen krijgt.

Voor de woning betekent dit: voldoende brede deuren en gangen, ruime badkamer en tenminste een ruime slaapkamer (waar eventueel iemand verpleegd kan worden), een toilet op de verdieping van de slaapkamer.

In de woonomgeving moeten de juiste voorzieningen aanwezig zijn. Het belangrijkst zijn wel de supermarkt, de huisarts, apotheek en fysiotherapeut. Op de website Geroscoop kun je zien waar in Nederland de woningen en woonbuurten geschikt zijn voor ouderen (of geschikt te maken zijn).

Verhuizen op late leeftijd? Mooi niet

Ouderen verhuizen veel minder vaak dan jongeren. Toch is van alle 50-plussers in Nederland meer dan de helft nog minimaal één maal na zijn vijftigste verjaardag verhuisd. In de meeste gevallen verwisselde men de eengezinswoning voor een appartement met lift of een seniorenwoning. Doordat alles gelijkvloers is, hoeft men geen trappen meer te lopen en vaak zijn ook de badkamer en toilet ruim en goed toegankelijk. De verhuizing heeft veel hindernissen weggenomen. Maar bij een verhuizing verandert vaak ook de woonomgeving, en daarmee de voorzieningen en de sociale contacten. Daarom woont misschien ruim 40% van de 85-plussers nog steeds in een eengezinswoning. En dat van hen 84% “beslist niet” wil verhuizen, wat voor ruim 70% van de jongere leeftijdsgroepen geldt (WoonOnderzoek Nederland, 2015).

Niet-verhuizen heeft ook voordelen

De voordelen van niet-verhuizen gaan verder dan alleen het behoud van voorzieningen en sociaal netwerk. Hét grote voordeel van het wonen in een huis met hindernissen is dat men elke dag gedwongen wordt de nodige lichamelijke oefeningen te doen. De effecten daarvan mogen niet worden onderschat. Een fysiotherapeut vertelde eens dat wie driemaal per dag de trap op- en afloopt, voldoende traint om de spieren op kracht te houden. Als gevolg daarvan treden ook minder vaak valpartijen op, waardoor men minder snel een heup of andere botten breekt.

Aanpassingen

Wanneer je niet verhuist, raden wij je aan te beginnen met maatregelen die voorkomen dat je onverhoopt valt. In ons artikel “Valpreventie: voorkomen is beter dan genezen” hebben we hieraan aandacht besteed. In een vervolgartikel gingen we in op een aantal hulpmiddelen die je kunt gebruiken om de kans op vallen te verkleinen. Daarnaast zijn er nog veel meer mogelijkheden om de woning meer geschikt te maken. Kijk bijvoorbeeld eens op de site van de Rijksoverheid.

Tot slot

Neem je graag het zekere voor het onzekere? Dan kun je, wanneer je ouder wordt, het beste tijdig verhuizen naar een voor ouderen geschikte woning. Je hebt dan alle tijd om te kiezen en de verhuizing  voor te bereiden. Ben je gehecht aan de woning en buurt en houd je van een beetje uitdaging? Blijf dan lekker wonen waar je woont en ga na welke aanpassingen eventueel kunnen worden uitgevoerd aan je woning wanneer dat nodig is. Toch?

Meer weten?

Wil je meer weten over gezond en vooral zelfstandig ouder worden? Bezoek dan het blog Alleszelf.nl.

Lees verder

Wonen

Je eigen zorgbutler, wie wil dat niet?!

Zelfstandig wonen met een butler tot je beschikking? Tja, in Rotterdam is het geen droom meer maar werkelijkheid. Daar kunnen ouderen wonen met een eigen ZorgButler die voor ze zorgt.

Gedeeld

op

ZorgButler

Een zorgbutler die je ondersteuning biedt. Dat klinkt als een droom die uitkomt. Maar het is alles behalve een droom. In Rotterdam zijn er net drie aan het werk gegaan in een nieuw woonconcept voor 123 woningen, ook wel het PietjeBel huis genoemd, met ouderen. Ze bieden dagelijks ondersteuning, zorg en andere diensten aan.

Angela Kunne is een zorgbutler binnen het concept: De ZorgButler. ‘Het was echt pionieren’, zegt Angela, oorspronkelijk vakdocent in de muziek maar later omgeschoold tot verpleegkundige. Ze is nu ondernemer. ‘Ik ben gewoon begonnen want weet uit ervaring dat het zo het beste werkt. Niet alles helemaal uitdenken, gewoon van start gaan.’

Betaalbaar wonen

De ZorgButler is een woonvoorziening voor mensen met een lichte tot matige zorgvraag. Alle bewoners hebben een persoonsgebonden budget vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), Zorgverzekeringswet (ZVW) of Wet Langdurige Zorg (Wlz). Mensen wonen zelfstandig, hebben een eigen voordeur, brievenbus en deurbel. Elke ZorgButler ‘runt’ een gezamenlijke woonkamer en keuken. Het concept is gericht op betaalbaar wonen, met eigen regie, in een beschutte woonomgeving. En met iemand nabij die zorg en diensten kan regelen. Er moet wel zekerheid van zorg zijn, dat is wat mensen willen.

ZorgButler ontzorgt

De acht medewerkers die voor Angela werken zijn allemaal 55 jaar en ouder. ‘Dat is toeval’, zegt Angela. ‘Ik heb een wachtlijst van mensen die hier graag willen werken. Omdat ze hier breed bezig zijn en tijd hebben voor de mensen, voor het uitoefenen van hun vak.’ Bewoners kunnen aangeven hoe laat zij willen opstaan en als zij dagelijks willen douchen, kan dat ook. Voor de woningen is inmiddels wel een wachtlijst. Ouderen kunnen hier alleen wonen als ze een lichte tot matige zorgvraag hebben dus niet preventief alvast verhuizen.

Persoonlijke gesprekken

‘Ik ga bij iedereen die hier wil komen wonen op huisbezoek. Ik drink dan graag een kopje koffie en kan dan zien of de potentiële huurder dat nog zelf kan zetten. Een manier om te zien of iemand de basale vaardigheden nog onder de knie heeft.’ Het is belangrijk bij ‘de poort’ al goed te selecteren. Bewoners mogen tot het einde van hun leven blijven. Maar als er sprake is van overlast of hoge risico’s, bijvoorbeeld als iemand ‘s nachts gaat dwalen, dan is verhuizen helaas onvermijdelijk.

Huurders knappen op

Omdat de woningen onder de huurwet vallen moet Angela voor het afsluiten van het huurcontract een inkomenstoets doen. De meeste bewoners zijn alleenstaand. ‘We zien huurders opknappen als ze hier komen. Deze vorm van wonen voorkomt veel eenzaamheid en het geheim is simpel: aandacht.’ Bewoners zijn tevreden en familieleden ook. ‘Ze werkt met veel liefde’, zegt een bewoonster aan de koffietafel. ‘We moeten zuinig op d’r zijn’, vult een 86- jarige bewoner die hier twee maanden woont aan. Hij begrijpt niet waarom er nu pas een ZorgButler is. ‘Ik woonde tegenover een verzorgingshuis. Toen mijn vrouw plotseling overleed, dacht ik dat ik daar wel terecht kon. Maar ik werd de deur gewezen. Het gaat sluiten. Gelukkig kon ik hier terecht. We drinken samen koffie en de supermarkt zit om de hoek.’

Meer weten?

Wil je meer weten over het concept De ZorgButler of over andere nieuwe woonconcepten? Bezoek dan eens de website van de ZorgButler of de website van het Aedez-ActiZ Kenniscentrum Wonen-Zorg.

Lees verder

Meest gelezen