menu

Mensen met dementie beter leren begrijpen

Mensen met dementie beter leren begrijpen. Dat is het doel van het project ‘Sterke verhalen’, opgezet voor studenten van de ROC TOP in Amsterdam en Stenden Hogeschool in Leeuwarden.

In de schoolbanken leren de studenten Zorg en Welzijn al een heleboel, maar goede zorg begint uiteindelijk bij goed kijken en luisteren naar degenen om wie het echt gaat: de mensen met dementie aan wie je zorg verleent.

Stel in één zin ook maar één vraag

Het project startte met een rondleiding in het Odensehuis in Amsterdam, een plek waar mensen met dementie en hun mantelzorgers vrij kunnen binnenlopen voor een gesprek, advies of om aan te schuiven bij een activiteit. De centrale vraag hier was: wat zouden studenten moeten weten en kunnen om goed contact te maken met mensen met dementie? Er kwamen leerzame punten naar voren: “Gebruik liever het woord ‘geheugenproblemen’ in plaats van dementie”, “Stel in één zin ook maar één vraag”, “Zie de persoon, niet de ziekte” en in het verlengde daarvan: “Mensen met geheugenproblemen verschillen net zo veel van elkaar als alle andere mensen.” Simpele, maar waardevolle tips voor de toekomstige zorgverleners.

Dementie en muziek

Ook gingen de studenten op bezoek bij mensen met beginnende dementie in Kraka e Sewa, een ontmoetingscentrum in Amsterdam voor Surinaamse ouderen met dementie en hun mantelzorgers. Een studente merkte op hoeveel muziek voor de bezoekers betekent: “Zelfs de ouderen die wat stiller waren in de kring, zongen de Surinaamse kinderliedjes mee.” In Friesland legden mbo-studenten meerdere bezoekjes af bij mensen met dementie. De hbo’ers maakten een mooi filmpje van hun eigen ervaringen en die van de mbo-studenten.

Beeld over dementie veranderd?

Is hun beeld van mensen met dementie veranderd? Onderzoeker Elena Bendien van de Dementie Verhalenbank denkt van wel: “De persoonlijke ontmoetingen tussen de studenten en mensen met dementie hebben absoluut een positief effect op het beeld dat studenten van deze doelgroep vormen.” Ook bij projectleider Iris van der Reijden bestaat geen enkele twijfel over het nut van het experiment. “Het is bij studenten niet anders dan in de maatschappij: het beeld over leven met dementie wordt voornamelijk bepaald door de laatste fase van de ziekte. De studenten vonden het leerzaam om mensen te leren kennen in een eerdere fase van dementie. Voor de toekomst, waarin deze nieuwe generatie zorgprofessionals steeds meer bij mensen thuis zullen werken, is deze kennis niet alleen prettig, maar zelfs noodzakelijk.”

Gerelateerd bericht: Online game over dementie

Leren van jongeren

Iris van der Reijden, onderzoeker voor de Dementie Verhalenbank en ervaren zorgprofessional, leidde het proefproject dat dit najaar een vervolg krijgt. “Uit gesprekken met ervaringsdeskundigen blijkt dat we juist nu jonge, frisse blikken nodig hebben om de zorg voor mensen met dementie te verbeteren. Zij kunnen de veranderingen in de zorg wellicht een versnelling geven. Met andere woorden: we willen ook graag van jongeren leren.”

Realistisch beeld van mensen met dementie

“De enorme impact van opleiden in de dagelijkse praktijk bewijst zichzelf hier opnieuw”, vindt Anne-Mei The. Zij is onder anderen hoogleraar Langdurige Zorg en Dementie aan de UvA. “Hoe studenten hun negatieve beeld van ouderen en dementie bijstellen zodra zij mensen werkelijk ontmoeten. Hun beeld van dementie wordt voornamelijk bepaald door de laatste fase in het verpleeghuis. Dat beeld wordt versterkt door omschrijvingen die je overal om je heen hoort, zoals een ‘dementie-tsunami’, Alzheimer als ‘nationale ramp’. In het Odensehuis ontmoetten de studenten mensen met dementie. Ze zien dat je met deze aandoening nog heel lang van alles kunt, wilt, en te bieden hebt. Het verrast hen hoe ‘gewoon’ deze mensen zijn. Ze krijgen meteen een realistischer beeld van dementie.”

Gerelateerd bericht: Dementie hebben, hoe is dat?

Te veel administratie

Marieke van der Waal, directeur Leyden Academy on Vitality and Ageing, stelt vast dat mbo-studenten Zorg en Welzijn geïnteresseerd zijn in het verhaal van ouderen. “Zij vertellen volop wat de ontmoeting met hen deed en wat het gesprek voor de ouderen betekende.” Een geschreven verslag maken van de ervaringen blijkt voor veel studenten ingewikkeld. “Als we de resultaten uit de pilot koppelen aan de dagelijkse zorgpraktijk, waarbij veel tijd nodig is voor registratie van processen en het schrijven in dossiers, kunnen we ons afvragen of we de zorgmedewerkers wel voldoende laten doen waar ze goed in zijn. Terwijl we juist jonge mensen willen opleiden die tijd en aandacht hebben voor kwetsbare mensen met dementie en het leefplezier van deze mensen.”

Initiatiefnemers

Sterke verhalen is een initiatief van Dementie Verhalenbank-partners Leyden Academy on Vitality and Ageing en Vereniging Het Zonnehuis en de ouderenfondsen Stichting RCOAK, Fonds Sluyterman van Loo en de Gravin Van Bylandt Stichting. De pilot komt voort uit het initiatief Levensles, waarin ontmoetingen tussen jong en oud worden gestimuleerd. Het delen van persoonlijke levensverhalen draagt bij aan wederzijds begrip en een positieve beeldvorming over (werken in de) ouderen(zorg).

Reageren

Auteur

Danielle Swart

Danielle Swart

Danielle Swart is bij de Leyden Academy verantwoordelijk voor projecten op het gebied van beter onderwijs voor (toekomstige) zorgmedewerkers, verbetering van het negatieve imago van de ouderenzorg en het toepassen van wetenschappelijk onderzoek in de ouderenzorg.