Volg ons online

Natuur & Milieu

Natuur en gezondheid met elkaar verbonden

Natuur en gezondheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden volgens wetenschapjournalist Mark Mieras die laatst in Utrecht was.

Gedeeld

op

Natuur en gezondheid belangrijk

Natuur en gezondheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wetenschapsjournalist Mark Mieras betoogde dit onlangs tijdens een bijeenkomst van IVN in Utrecht.

Tijdens deze bijeenkomst kwamen 22 zorgorganisaties bijeen om te praten over het ‘vergroenen’ van de ouderenzorg in Nederland. Om dit te bereiken hebben zij hebben zich de afgelopen tijd aangesloten bij het project ‘Grijs Groen en Gelukkig’ dat ondersteund wordt door de Nationale Postcode Loterij. En dat allemaal om ouderen een gelukkige oude dag te bezorgen met meer natuur en gezondheid.

Meer mensen in de stad

Waarom is natuur zo belangrijk? Voor het eerst in onze geschiedenis wonen er meer mensen in de stad dan op het platteland. We verstedelijken oftewel ‘verstenen’ steeds meer. Maar dat niet alleen legt Mark Mieras uit. De mens verstedelijkt ook van binnen. Dat komt omdat we fysiek veel minder buiten komen en dat heeft gevolgen voor onze gezondheid. Brits onderzoek toont aan dat er een relatie bestaat tussen vitaliteit en groen in de buurt. Een park zorgt al voor een langere levensduur en minder zelfmoorden bij de omwonenden. In de stad moet je voortdurend opletten. Dat vreet energie. Tussen de bomen van zelfs een klein parkje kom je dan tot rust en hervind je je evenwicht.

Een boom voor het raam

Dit betekent echt niet dat we direct massaal naar het platteland moeten verhuizen. Simpele vergroening van de omgeving helpt al. Mensen die als kind opgroeien met uitzicht op groen, bijvoorbeeld een boom, kunnen later in hun leven beter omgaan met stress. Hersenen werken namelijk met twee aandachtsystemen: gerichte aandacht en onvrijwillige aandacht. Voor onvrijwillige aandacht zorgt bijvoorbeeld onze smartphone en de berichten die we daar móeten lezen. We komen dan niet tot rust. Maar wandelen in een bos zorgt voor gerichte aandacht, waardoor lichaam en geest verkwikken.

Natuur is een vluchtheuvel voor lichaam en geest

Mark Mieras legt verder uit: aandacht heeft een vluchtheuvel nodig. Daar zijn drie simpele en redelijk snel bereikbare mogelijkheden voor: natuur, musea en kloosters. Dit zijn de plekken waar we onze gerichte aandacht weer kunnen opladen. Dat komt omdat we er de deur voor uit moeten. Dat zorgt er ook voor dat we andere mensen ontmoeten waardoor er oxytocine wordt aangemaakt. Een zogeheten neuropeptide, dat een belangrijke rol speelt bij het verbinden van sociale contacten met gevoelens van plezier. Op die plekken kunnen we ook onze aandacht ‘focussen’ waardoor onze hersenen tot rust komen.

Beweging is niet het enige

Een saaie, verstedelijkte omgeving zorgt ervoor dat we geestelijk en lichamelijk minder beweeglijk zijn, doordat hier de omgeving onze onvrijwillige aandacht opeist. Onderzoek met muizen toont aan dat bewegen in een speelse omgeving hen gezonder houdt dan iedere dag een vaste route lopen. Er moet ruimte zijn voor het onverwachte. En kleine beetjes helpen al. Dat is wat het project ‘Grijs Groen en Gelukkig’ doet voor ouderen: het brengt de natuur weer bij hen die daar door omstandigheden zelf niet aan toe komen.

Natuur en gezondheid

Geestelijke en lichamelijke beweeglijkheid stimuleren bij ouderen is heel zinvol, vooral ook bij ouderen die hier niet toe in staat zijn omdat ze bijvoorbeeld in een rolstoel zitten. Maar ook hier zijn oplossingen voor. Een nieuwe hobby wekt interesse op en stimuleert de hersenen. Een kleine groene ruimte, bijvoorbeeld een binnentuin of plantenwand, zorgt voor ontspanning en plezier. In de hersenen bevindt de plek waar de behoefte om te spelen wordt gereguleerd zich dan ook in hetzelfde gebied als van de essentiële levensbehoeften, zoals ademhaling en bloedsomloop. Dat zegt genoeg!

Meer informatie

IVN Nederland wil natuur dichter bij mensen brengen met diverse projecten zoals 'Grijs Groen en Gelukkig'.

Advertentie

Natuur & Milieu

Beleef de natuur dichtbij huis

Voor veel ouderen is mobiliteit een obstakel om nog naar buiten te gaan. Daarom helpt IVN veel zorgcentra bij het aanleggen van beleeftuinen. Beleef de natuur dus nu ook dichtbij.

Gedeeld

op

Beleef de natuur

Beleef de natuur, ook als je beperkte mobiliteit hebt. Veel ouderen in Nederland zijn niet meer in staat om zelf naar buiten te gaan. IVN, het instituut voor natuureducatie, helpt daarom veel zorgcentra bij het aanleggen van een beleeftuin.

Beperkte mobiliteit is voor veel ouderen de grootste barrière om in contact met de natuur te komen of te blijven. Met een beleeftuin haal je als zorginstelling de natuur letterlijk dichtbij. De tuin biedt een leuke, laagdrempelige activiteit voor zowel personeel als bezoekers om samen met de ouderen te ondernemen.

Herkenbare omgeving

Peter Verkuijlen, Regiomanager BrabantZorg, vertelt over de beleeftuinen bij locatie Nieuwe Hoeven in Schaijk: ‘We hebben hier bij de woningen beleeftuinen. Die hebben we heel herkenbaar opgebouwd met bloemen, met een fruittuin en een groentetuin. Voor mensen met geheugenproblemen is dit een herkenbare omgeving. En die herkenbaarheid geeft comfort en veiligheid in hun leven. Ook voor familie is de tuin een middel om samen met hun partner, nader of moeder naar buiten te gaan. Verbale communicatie valt vaak weg met mensen in een vergevorderd dementie proces, dingen doen is dan een handvat om met elkaar een leuke middag te hebben.’

Beleef de natuur samen

Anneke Gersen, Verpleegkundige locatie Nieuwe Hoeven, BrabantZorg ervaart het voordeel van de beleeftuin in de praktijk. ‘Mensen zitten natuurlijk veel binnen. Als je ze dan mee naar buiten neemt, als het zonnetje schijnt, je ziet ze gewoon opbloeien. Je ziet mensen rondlopen, proeven en voelen. Het is iets wat je samen met bewoners kan beleven.’ De groenten en fruit vinden ook hun weg naar de keuken op de nieuwe Hoeven. ‘We verbouwen onze eigen groenten zoals boerenkolen, spuiten etc. Als daar genoeg van is dan plukken we samen met bewoners, familie en vrijwilligers de groenten en verwerken we die in de maaltijden. Zo zien mensen terug dat wat gisteren nog gaan de boom hing nu op hun bord ligt,’ vertelt Anneke.

Onderzoek

Ook uit onderzoek blijkt dat de natuur vele aanknopingspunten biedt voor ouderen om in gesprek te gaan, zowel met elkaar als met families en verzorgenden (Wang & Macmillan, 2013; Elings, 2006) en vermindert zo gevoelens van eenzaamheid (Sugiyama & Thompson, 2007). Een beleeftuin kan nog meer betekenis krijgen door te werken met een mooie tuinkaart.

Meer weten?

Wil je meer weten over wat natuur kan betekenen voor ouderen of zorgorganisaties? Neem dan eens een kijkje op de website van IVN.

Bron: IVN

Lees verder

Natuur & Milieu

Trends in de zorg, wat kunnen we verwachten?

Wat zijn de trends in de zorg de komende jaren? We spraken met Ineke de Kam van IVN Nederland over natuur, kunst en cultuur.

Gedeeld

op

Trends in de zorg

Wat zijn de trends in de zorg? We naderen het einde van 2017 en blikken dan meestal terug op het jaar. Maar het is ook interessant om vooruit te kijken. Vooral als het om de zorg gaat. Wat kunnen we verwachten?

Ineke de Kam is adviseur groen, kunst en cultuur in de zorg en werkt voor IVN Nederland mee aan tal van prachtige projecten die ervoor moeten zorgen dat ouderen meer toegang hebben tot natuur en kunst. We vroegen haar wat de trends in de zorg zijn en wat de toekomst ons in Nederland gaat brengen. Kan natuur onze gezondheid helpen? En op wat voor manier?

Dementie

Wist je dat we in 2040 gemiddeld bijna 4,5 jaar ouder worden dan nu? Gelukkig is voorspeld dat we ons ondanks de vergrijzing wel nog even gezond voelen. Een iets groter percentage van de oudste ouderen voelt zich in 2040 zelfs gezonder. Helaas sterven er ook steeds meer mensen aan de gevolgen van dementie. Op dit moment lijden er ongeveer 270.000 mensen aan deze ziekte. In 2055 zijn dat er volgens schattingen 700.000. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en geeft ons een kleine blik in de toekomst op basis van geschatte cijfers.

Eenzaamheid

31% van de 2,9 miljoen 65-plussers in Nederland geeft aan zich eenzaam te voelen. Omdat mensen steeds langer thuis blijven wonen die (ver) boven de 80 zijn en beperkingen hebben is het voor hen niet altijd mogelijk het huis te verlaten en in contact te komen met anderen. Vaak durft men niet in het donker over straat of is er een beperking qua mobiliteit. Dan zou het goed zijn als er vanuit de wijk initiatieven ontstaan die ervoor zorgen dat mensen gehaald en gebracht kunnen worden naar (groene) activiteiten of dat groen naar binnen wordt gebracht doordat bijvoorbeeld vrijwilligers met de natuurkoffer niet alleen het verpleeghuis in gaan maar ook op zoek gaan naar ouderen die nog thuis wonen.

Trends in de zorg

Voor de 45% van de bewoners van verpleeghuizen die aangeeft vaker naar buiten te willen, is dit lang niet altijd mogelijk. Het tekort aan personeel in de verpleeghuiszorg stijgt enorm. Momenteel zijn er 20.000 medewerkers te weinig waardoor de werkdruk in de zorg erg hoog is. Hierdoor wordt naar buiten gaan en contact met de natuur al snel een ondergeschoven kindje. Momenteel zullen deze activiteiten dan ook vooral vorm moeten krijgen doordat mantelzorgers en vrijwilligers deze taak overnemen. Door hen te enthousiasmeren en goed te informeren over alle mogelijkheden die er zijn om activiteiten in de natuur te ondernemen worden ze vanzelf enthousiast om eens mee te doen aan een Biowalk of een wandeling door de tuin aan de hand van een tuinkaart. Ook voor mensen die bedlegerig zijn, zijn er groene activiteiten te vinden die de dag net een stukje mooier maken. Een spannende combinatie van culturele en groene activiteiten kunnen het verschil maken voor cliënten die langdurig zijn opgenomen.

Wetenschap

Er is steeds meer aandacht voor groen in de zorg. In 2005 verschenen wereldwijd 70 artikelen over verband tussen natuur en gezondheid. In 2015 waren dit er 7.000. Dit aantal zegt niet zoveel als niet duidelijk wordt waarover deze artikelen gaan en wat belangwekkende conclusies zijn. De positieve resultaten uit onderzoeken moeten duidelijk worden gecommuniceerd naar de betrokkenen in de praktijk, in plaats dat die kennis bij de wetenschappers zelf blijft liggen. Waarbij onderzoek vooral door moet gaan want het is belangrijk dat er goed wordt onderzocht wat de effecten van groene interventies zijn. Wat doet het bijvoorbeeld met mensen als ze deelnemen aan Biowalking of een andere groene activiteit? De kernboodschap is: verspreid kennis en nieuwe inzichten zodat gezondheids-en welzijnswerkers er gebruik van kunnen maken en hun aanbod daarop kunnen aanpassen en in kansen gaan denken. Als mensen niet in staat zijn om zelf naar buiten te gaan, haal de natuur dan voor hen naar binnen.

Meer weten?

Wil je meer weten over wat groen kan doen voor je gezondheid of wat de voordelen zijn voor ouderen? Bezoek dan eens de website van IVN en het project ‘Grijs Groen en Gelukkig’.

Bron: IVN

Lees verder

Natuur & Milieu

Mooie natuurfoto valt in de prijzen

Deze mooie natuurfoto van Ellen van Eck viel gisteren in de prijzen tijdens de conferentie Natuur & Gezondheid van IVN Nederland.

Gedeeld

op

Mooie natuurfoto bij de fotowedstrijd van IVN
Ellen van Eck wint natuurfotowedstrijd van IVN Nederland

Een mooie natuurfoto is altijd een genot om naar te kijken. Daarom heeft IVN Nederland onlangs een amateur natuurfotowedstrijd uitgeschreven waar massaal op is gereageerd. En de ene foto was nog mooier dan de ander. Maar er kan er maar één de winnaar zijn!

En de winnaar werd gisteren bekend gemaakt tijdens de Natuur & Gezondheid conferentie die IVN organiseerde. Ellen van Eck heet ze en ze maakte een prachtige foto van de zee. Want als je het over natuur in Nederland hebt, dan kan de zee niet ontbreken. En Ellen heeft deze vastgelegd in een wel heel bijzondere natuurfoto.

Ouderen laten genieten

De jury vond de inzending van Ellen een schitterende samensmelting van Nederlandse cultuur en natuur. Een originele compositie met ‘Het Paard’, de kenmerkende vuurtoren van Marken, op de achtergrond en het opspattend water ervoor. Een beeld dat veel inwoners van Noord-Holland zullen herkennen. Haar foto komt in maar liefst acht deelnemende zorglocaties in Noord-Holland te hangen. ”Het lijkt alsof het zo had moeten zijn. Ik werk op de revalidatieafdeling. In de zorg kijk je, net als bij fotografie, op een andere manier naar de dingen om je heen. Samen met een paar collega’s van de zorginstelling hebben we een hobbyfotografie-groepje. Het doel van de ‘Grijs Groen en Gelukkig’ fotowedstrijd, ouderen laten genieten van mooie natuurfoto, is precies wat daarbij past. Dat ik ook nog eens de winnende foto heb gemaakt, maakt de cirkel voor mij rond.”

Winnende natuurfoto van Ellen van Eck

Winnende natuurfoto van Ellen van Eck

Mooie natuurfoto

Steeds meer onderzoeken onderstrepen de positieve effecten van natuur op de gezondheid. Alleen al het kijken naar natuur heeft effect. Het zorgt voor een verlaagde hartslag en werkt stress verminderend. Het is voor ouderen die in zorginstellingen wonen, niet altijd mogelijk om naar buiten te gaan. Daarom haalt IVN met deze actie de natuur voor hen naar binnen. Enthousiaste hobbyfotografen in heel Nederland waren gevraagd hun mooie natuurfoto’s in te zenden. Een herkenbaar beeld uit de eigen omgeving kan een mooie aanleiding zijn voor het ophalen van herinneringen én kan de aanleiding zijn van een goed gesprek.

Natuur en gezondheid

Tijdens de conferentie Natuur & Gezondheid kwamen diverse partijen en geïnteresseerden samen om te praten over hoe ze zich in kunnen zetten om de zorg in Nederland groener te maken. Het gaat hierbij om aanpassingen in binnen- én buitenruimtes, door middel van planten, dieren, natuurbeleving, kunst en educatie. Zo sprak keynote spreker prof. dr. A.E. (Agnes) van den Berg, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, over de bewezen impact van groen op het cliëntwelzijn en de gezondheid. Maar dit geldt overigens niet alleen voor bewoners. Ook medewerkers profiteren van meer groen in de directe omgeving.

Meer weten?

Wil je meer weten over wat groen kan doen voor de gezondheid én voor ouderen in verpleeghuizen? Bezoek dan eens de website van IVN Nederland en het project ‘Grijs Groen en Gelukkig’.

Deze natuurfotowedstrijd wordt mede mogelijk gemaakt door HEMA, die de wanddecoraties voor de 40 zorglocaties beschikbaar stelt!

Lees verder

Meest gelezen