Volg ons online

Natuur & Milieu

Groene ouderenzorg is de toekomst

Het project ‘Grijs Groen en Gelukkig’ wil groene ouderenzorg in Nederland stimuleren en Pennemes in Zaandam doet mee!

Gedeeld

op

Groene ouderenzorg in Nederland

Onlangs startte het speciale programma ‘Grijs Groen en Gelukkig’ met als doel de ouderenzorg in Nederland te ‘vergroenen’. Inmiddels is dit project, dat geïnitieerd is vanuit IVN Nederland en ondersteund door de Nationale Postcode Loterij, ruim een maand onderweg, met succes!

Zorgorganisatie Pennes is Zaandam is één van de eerste zorginstellingen die samen met ‘Grijs Groen & Gelukkig’ aan de slag ging. Volgens adviseur innovatie van Pennemes, Rutger de Graaf, begon het bij hun eigenlijk al in 2013, toen de nieuwe directeur een paar zijdehoenderkuikentjes meenam voor de bewoners. Deze kippensoort is heel donzig en aaibaar en de reactie van veel ouderen, die normaal moeilijk bereikbaar waren, was opvallend. Mensen kwamen weer tot leven.

Wetenschappelijk bewezen

Volgens Rutger is het ook wetenschappelijk bewezen: “Natuur en natuurbeleving heeft een heel positief effect op mensen. Raar dus eigenlijk dat daar in de gezondheidszorg weinig tot niets mee wordt gedaan. En dat terwijl de kosten heel laag zijn en er tegenwoordig heel veel subsidiemogelijkheden zijn om groen te integreren in de omgeving.”

Groene ouderenzorg

Wat ooit bij de kippen begon is inmiddels een ware groene revolutie geworden bij Pennemes. Met hulp van ‘Grijs Groen & Gelukkig’ lopen er nu zo’n 9 projecten bij de zorgorganisatie. Zo zijn ze in Zaandam bezig met een echte dakboerderij, met kippen, bijen, moestuinbakken en zelfs konijnen. Maar het groen beperkt zich niet alleen tot buiten. Ook binnen zijn er levende groene wanden aangelegd, zodat mensen die niet of nauwelijks naar buiten kunnen, ook kunnen genieten van een groene omgeving. En het voordeel van zo’n groene wand is ook dat de luchtkwaliteit binnen verbetert.

Onderzoek door de Universiteit van Amsterdam

Natuurlijk heeft niet iedereen iets met groen, maar over het algemeen zijn alle bewoners tot nu toe heel enthousiast. En wat voor de bewoners werkt kan ook werken voor de medewerkers. Daarom doet de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar de effecten van al dit groen op het personeel. Verwachting is dat bijvoorbeeld op de lange termijn het ziekteverzuim naar beneden gaat en dat mensen productiever worden. Het onderzoek duurt nog enkele maanden.

Groen trekt ook aan

Door al deze veranderingen bij Pennemes zijn er ook al organisaties van buitenaf die in willen haken op de vergroening. Zo hebben alle projecten ook al gezorgd voor meer contact met de buurt, met vrijwilligers én met andere lokale initiatieven zoals het natuurmuseum van Zaandam. Zij hebben een speciaal pop-up museum ingericht op locatie zodat ook de ouderen nog naar het museum kunnen. Een van de exposities heet heel dubbelzinnig ‘Fossielen in het bejaardenhuis’. “Daar moesten de bewoners erg om lachen!”, aldus Rutger.

IVN vrijwilligersbanner

Groen is een bloedserieuze zaak

Rutger: “Wij nemen groen heel serieus bij Pennemes. Het is zeker niet alleen voor de leuk. Wij geloven dat we met de vergroening de gezondheid van mensen kunnen verbeteren en dat we tegelijkertijd daarmee ook zeker geld kunnen besparen. Als mensen minder medicijnen hoeven nemen of wij te maken krijgen met minder ziekteverzuim van het personeel, dan is dat op alle fronten positief. Daarom vonden wij het ook belangrijk dit goed en professioneel aan te pakken en te zorgen dat we een partner hierin hadden die niet alleen kon helpen bij het vinden van geld om dit te bekostigen, maar die ook een enorme hoeveelheid kennis en ervaring heeft hoe je dit het beste aan kunt pakken. Het project ‘Grijs Groen & Gelukkig’ van IVN Nederland is hierbij echt onmisbaar gebleken.”

IVN Nederland wil natuur dichter bij mensen brengen met diverse projecten zoals 'Grijs Groen en Gelukkig'.

Lees verder
Advertentie

Natuur & Milieu

Oplossingsgericht werken, dat is belangrijk voor zorginstellingen

Oplossingsgericht werken en praktische oplossingen aandragen als het gaat over natuur en zorg. Dat is wat belangrijk is voor verandering.

Gedeeld

op

Oplossingsgericht werken

Oplossingsgericht werken en praktische oplossingen aandragen, dat is de beste manier om zorginstellingen te overtuigen dat natuur goed is voor de zorg.

Dit zegt omgevingspsycholoog en hoogleraar natuurbeleving Agnes van den Berg. Ze is gespecialiseerd in onderzoek naar het verband tussen natuur en gezondheid. Daarom komt ze 16 november a.s. praten tijdens de tweede Natuur & Gezondheid conferentie van IVN Nederland.

Positieve effecten

Steeds meer onderzoeken laten zien dat natuur een positief effect heeft op onze gezondheid. Maar ondanks dat wordt het nog maar weinig ingezet. Vooral in de zorg voor ouderen. “Aan het aantal initiatieven ligt het niet. Denk bijvoorbeeld aan het programma ‘Groen Verbindt’ van het Oranjefonds, of ‘Grijs Groen en Gelukkig’ van IVN. Ook zijn er voldoende groen activiteiten zoals ‘Biowalking’, tuintherapie en dagbesteding op zorgboerderijen. Al deze initiatieven vallen echter buiten de reguliere gezondheidszorg van bijvoorbeeld zorginstellingen, ziekenhuizen en huisartsen, waar groen nog weinig wordt ingezet”, aldus Agnes van den Berg.

IVN vrijwilligersbanner

Wetenschappelijk bewijs

Er zijn meerdere oorzaken aan te wijzen voor het gebrek aan aandacht voor natuur. Agnes: “Het bewijs voor gezondheidseffecten van groen voldoet niet aan de gangbare normen in de medische wetenschap. Er zijn geen goede, overtuigende verklaringen voor effecten van groen op gezondheid. Daar komt bij dat interventies en therapieën rondom natuur en gezondheid een geitenwollensokken imago hebben. Het zit in de zweverige alternatieve hoek. Het is lastig om deze beeldvorming te veranderen. Veel mensen voelen ergens vanbinnen wel dat het belangrijk is om regelmatig contact met groen en natuur te hebben. Deze gevoelens zijn reëel en krijgen steeds meer basis in wetenschappelijk onderzoek. Dus ik zou vooral willen aansporen om deze gevoelens serieus te nemen en ernaar te handelen.”

Oplossingsgericht werken

Wellicht is het daarom beter om te komen met praktische oplossingen die mensen begrijpen. Oplossingsgericht werken is wat mensen in de zorg gewend zijn en het aandragen van praktische oplossingen helpen daarbij. Oplossingen die met weinig tijd, moeite en geld toegepast kunnen worden in de dagelijkse zorg. Dat is ook waar zorginstellingen naar op zoek zijn. Denk hierbij aan bijvoorbeeld plantenwanden, makkelijk te onderhouden tuinen én dagbesteding met vrijwilligers. Als op deze manier hetzelfde resultaat bereikt kan worden, waarom niet?

Meer weten?

Agnes van den Berg is één van de keynote speakers op de natuurconferentie die IVN samen met partners ActiZ en Waardigheid en Trots op 16 november a.s. organiseert. Wil je de conferentie bijwonen? Dat kan. Meld je hier aan of lees alle informatie over dit event.

Lees verder

Natuur & Milieu

Natuur is een feest en het past in een koffer

Natuur is een feest, maar niet iedereen kan er meer van genieten. Daarom heeft IVN Nederland iets heel bijzonders ontwikkeld.

Gedeeld

op

Natuur is een feest

Natuur is een feest als je het geluk hebt dat je er volop van kunt genieten. Helaas geldt dat voor veel ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen niet meer. Ze zijn niet meer mobiel, hebben misschien dementie of zijn gewoon weg niet meer in staat om naar buiten te gaan. En dat terwijl natuur, zelfs bij het zien van een afbeelding, een positieve invloed heeft op ons brein. IVN Nederland heeft daar wat op gevonden: de Natuurkoffer.

De Natuurkoffer van IVN wordt inmiddels op veel plekken in ons land ingezet. Dankzij het programma ‘Grijs Groen en Gelukkig’ zijn er tal van deelnemende zorgorganisaties die er gebruik van maken.

Zintuigen prikkelen

Albertien Frans is vrijwilliger bij IVN-Noord Kennemerland. Zij gebruikt de Natuurkoffer iedere keer dat ze op bezoek gaat bij ouderen, met of zonder dementie. “De natuurkoffer is ontwikkeld om de zintuigen te prikkelen, herinneringen op te roepen, emoties te voelen en te beleven. De natuurkoffer zit boordevol ideeën om te natuur te beleven zonder dat je daar de deur voor uit hoeft. We halen de natuur naar binnen, wat prettig is omdat ook ouderen die slecht ter been zijn zo kunnen aansluiten.”

Natuur is een feest

Eigenlijk is het idee heel eenvoudig. De Natuurkoffer is een koffer gevuld met tal van objecten, zoals natuurfoto’s uit de omgeving van het verpleeghuis, CD’s met vogelgeluiden of andere geluiden uit de natuur én er is videomateriaal met beelden van ieder seizoen. Ook zijn er tastbare objecten te vinden in de Natuurkoffer. Bloemen, takken en dingen die je kunt eten. Het stimuleert het brein en dat heeft een positieve uitwerking op mensen.

Hij begon te zingen

Albertien weet daar alles van. Tijdens de activiteiten die zij organiseert ziet ze het letterlijk voor haar ogen gebeuren. “Ouderen worden weer actief en alert door het prikkelen van hun zintuigen. Zij maken contact met zichzelf en van hieruit ook contact met de omgeving, met elkaar! Ze zijn aanwezig in het moment en voelen zich onderdeel van een groepservaring. Dat kan allerlei vormen aannemen, zo keek een van de deelnemers een keer aandachtig naar de foto van een veld rode tulpen en aan zijn mimiek kon je zien dat het hem raakte. Ik vroeg hem: ‘houdt u van bloemen?’ ‘Jazeker’, zei hij, ‘en over deze bloemen is een liedje maar welke?’ Ik neuriede tulpen uit Amsterdam en hij ging staan begon te zingen! Hij gaf een geweldige performance en iedereen zong mee. Met tot slot een buiging en een dik applaus. We beleefden met elkaar in een paar minuten enorm veel. Dat is de kracht van de natuurkoffer: het maken van contact. Door het prikkelen van de zintuigen maak je contact met je zelf, contact met de ander en contact met elkaar. Het hebben van contact is belangrijke menselijke basisbehoefte. Het geeft mensen een goed gevoel, een gevoel van welzijn.”

Mensen genieten volop

Voor Albertien als begeleider is het werken met de Natuurkoffer dus heel positief. “Je ziet, merkt en voelt dat je voor een moment (een middag) de mensen kan meenemen naar buiten, naar een mooie herinnering. Bovendien geef je hen een gevoel van eigenwaarde. Hier genieten de mensen van en ook de begeleider!” Ook mantelzorgers en (klein) kinderen kunnen zelf een dergelijke ervaring met ouderen beleven. “Neem een stukje natuur mee, waarvan je weet dat de oudere erin geïnteresseerd is: foto’s, bloemen, bladeren, mos etc. Laat hem of haar kijken, ruiken, voelen, het beleven. Luitster naar wat hij of zij zegt, ga mee in het verhaal en bevestig de emotie. Zo deel je samen een moment.”

Meer weten?

Wil je meer weten over de Natuurkoffer en over het programma ‘Grijs Groen en Gelukkig’? Bezoek dan de website van IVN Nederland of meld je aan voor het programma.

Lees verder

Natuur & Milieu

Bomen schilderen, een bijzondere workshop met ouderen

Tijdens de workshop bomen schilderen bij het Parkhuis in Dordrecht werden er prachtige bomen gecreëerd en verhalen verteld.

Gedeeld

op

Bomen schilderen voor een virtueel bos

Bomen schilderen, tijden de start van het project ‘Grijs Groen en Gelukkig’ bij het Parkhuis in Dordrecht, konden bewoners en bezoekers deelnemen aan deze workshop van beeldend kunstenaar Ella Steenmeijer. En dat leverde bijzondere resultaten op.

Grijs Groen en Gelukkig’ is een project van IVN, het instituut voor natuureducatie, ondersteund door de Nationale Postcode Loterij. Het doel is zoveel mogelijk ouderen laten genieten van groen en natuur. En natuur schilderen hoort daar ook bij. Dat de ouderen zin hadden om mee te doen, dat bleek wel uit de vele enthousiaste deelnemers die spontaan aanschoven.

Mooie herinneringen

Begeleidster Ella vertelt: “Zelfs zo via spontane inloop en met beperkte begeleiding zijn er al prachtige boomschilderingen gemaakt. Er kwamen ook bijzondere gesprekken op gang en bij veel deelnemers zag je een gevoel van trots ontstaan. Zo vertrouwde Charmante van 86 jaar mij toe dat ze vroeger altijd schilderde met haar moeder. Charmante is niet haar echte naam, maar zo noemde haar moeder haar. Er kwamen bij haar veel warme en positieve herinneringen boven aan die tijd met haar moeder.”

Keuze uit alle kleuren

Het schilderen zorgt er ook voor dat de bewoners even loskomen van de dagelijkse routine. Ze genieten volop. En de bomen zijn een mooie aanleiding om een gesprek aan te gaan. “Op de vraag: ‘Waarom deze boom?’ komen er vaak heel positieve herinneringen naar boven. Die worden dan vervolgens gedeeld met anderen. Er is veel begrip. Je ziet de uitdrukking op de gezichten van deelnemers veranderen. Als het resultaat van alle bewoners ook nog ‘geëxposeerd’ wordt in de zorginstelling blijft dat trotse gevoel lang hangen. Bovendien inspireert het anderen om een volgende keer ook mee te doen. Belangrijk, want alleen samen komt er een kleurrijk bos tot stand”, licht Ella toe.

Bomen schilderen voor virtueel bos

Dat kleurrijke bos waar Ella het over heeft is het Koningsbos. Dit is een virtueel bos dat online bestaat uit geschilderde bomen. De bomen voor dit bos worden gemaakt door zowel jong als oud en is een initiatief van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Het is de bedoeling dat dit bos ieder jaar verder doorgroeit. Een plek waar verhalen en mensen samen komen. Maar niet alleen verhalen en mensen, ook mens en natuur. Een initiatief dat IVN dus volledig ondersteunt!

Lees verder

Meest gelezen