menu

Tijd voor Samsonseks in het verpleeghuis?

Samsonseks werd door Dikke van Dale verkozen tot het woord van 2016 in Vlaanderen. Het betekent zoiets als een vluggertje als de kinderen voor de TV zitten en kijken naar het programma ‘Samson en Gert’.

Wij vragen ons af of  het woord ‘Verpleeghuisseks’ binnenkort ook zo ingeburgerd is, dat het kans maakt om in de top 10 te komen van nieuwe woorden bij de Dikke van Dale?

Nieuwe liefdes in het verpleeghuis

Het onderwerp seks is in verpleeg- en verzorgingshuizen in Nederland nog steeds taboe. Maar als het aan zorgorganisatie Topaz in Leiden ligt gaat dit heel snel veranderen. Het is geen nieuws dat ouderen ook behoefte hebben aan seks. Logisch dus dat ook op hoge leeftijd nog nieuwe liefdes ontstaan. Topaz verdiepte zich het afgelopen jaar in het onderwerp en sprak hierover met zowel medewerkers, als deskundigen.

Handjes boven de dekens

Rosanne Ufkes is een van deze deskundigen. Zij is huisarts in Frankrijk, deed daar onderzoek naar seksualiteit in verpleeghuizen en maakt korte metten met een aantal vooroordelen. Een van die vooroordelen is dat liefde tussen oude mensen er altijd ‘liefelijk’ uitziet. “Intimiteit tussen ouderen is niet altijd lief. Seksualiteit blijft kwalitatief hetzelfde als je ouder wordt: met passie en beleving, alleen de kwantiteit neemt af. De  maatschappij, maar ook verzorgers hebben de neiging bewoners te infantiliseren.”

Wie beslist wat kan en niet kan?

Hoe verrassend is het eigenlijk als een bewoner verliefd wordt op een andere bewoner? “Zie het verpleeghuis als een dorpsplein: het is een sociale groep waar nieuwe ontmoetingen plaatsvinden. En waar dus ook nieuwe prikkels ontstaan die ertoe leiden dat ouderen zin krijgen. Wat mag dan en wat mag niet? Vaak zie je dat de groep de norm aangeeft. Mag een echtgenoot blijven slapen? Wie beslist dat? Wat is wel en wat is niet geaccepteerd?” Rosanne wijst op het gevaar dat de groep de norm aangeeft in wat normaal wordt geacht. “We moeten ons beseffen dat het net het echte leven is. Belangrijk dus dat we geen waardeoordeel daarover uitspreken, of laten merken met normerende blikken richting bewoners.”

Mag mama wel een relatie hebben?

Ook voor families is het lastig voor te stellen dat bewoners nog een seksueel leven hebben. Ze veroordelen of verbieden soms zelfs een relatie. Vaak worden er dan ook bij verplegend personeel in geval van een nieuwe liefde voorwaarden genoemd: als het maar goedgekeurd wordt door de kinderen. Dan kun je je afvragen of zij daarover mogen beslissen en oordelen. Immers de ouderen hebben gewoon zelf de regie over hun leven en dus ook hierover. Rosanne besluit: “Als overspel kan, dan geven we pas echt genoeg vrijheid aan onze bewoners. Natuurlijk ligt een relatie bij mensen met dementie (wat in sommige gevallen overspel zou kunnen zijn) heel gevoelig, want dan is het lastig inschatten of iemand vrijwillig toestemming geeft of niet.”

Gênante situaties

Waar houdt het respecteren van bewoners op? Waar wordt de grens van het verplegend personeel gepasseerd? Bijvoorbeeld de gênante situatie als een patiënt een erectie heeft bij het wassen. Maar ook ongepaste gebaren van bewoners zijn soms moeilijk voor verplegend personeel. Ze kunnen daardoor het gevoel hebben dat ze agressief benaderd worden. Het is lastig om een evenwicht te vinden tussen enerzijds het zorgen voor of beschermen van de bewoners. En anderzijds het respecteren en geven van vrijheid. Het lijkt erop dat verzorgenden ook een beetje koorddansers moeten zijn. Ze hebben in ieder geval een belangrijke rol te vervullen.

Zorgorganisaties moeten eerste stap zetten

Wilco Achterberg, hoogleraar institutionele zorg en ouderengeneeskunde aan het LUMC en specialist ouderengeneeskunde Topaz, pleit ervoor dat zorgorganisaties zelf het initiatief nemen als het gaat om het bespreekbaar maken van intimiteit. Ouders en familie beginnen hier namelijk niet over. En hebben bovendien geen idee wat er gebeurt. Wilco merkt op dat er een kentering is in bespreekbaarheid. Hij vertelt uit eigen ervaring: “Tot voor kort besprak ik seksualiteit uitsluitend als er een probleem was bij mensen. De groep ouderen die in een verpleeghuis zitten, hebben al genoeg andere problemen. Maar daarmee ga je compleet voorbij aan het welzijn van de ouderen en het feit dat iedereen behoefte heeft aan intimiteit en dat deze misschien wel node gemist wordt.”

Tijd voor Samsonseks?

Literatuur hierover bevestigt dat oudere mensen, ook met dementie, nadenken  over seks en dat willen voortzetten. Ook al is dit door ouderdom en beperkingen wel moeilijker geworden. Dit neemt niet weg dat ouderen het belangrijk vinden. Dat laatste vindt Wilco een interessant gegeven: “Het is een sleutelcomponent in het welzijn van mensen, dus moeten we daar aandacht aan besteden. Dus niet alleen als er problemen zijn.”

Wij zijn benieuwd naar jouw mening over dit onderwerp. Hoe denk jij hierover? Heb je misschien ervaringen met dit onderwerp? Laat hieronder een bericht achter, of praat mee op onze Facebook pagina.

Bezoek ook eens…

Reageren

Auteur

NED7 Redactie

NED7 Redactie

NED7 is een (online) content community die een positieve bijdrage wil leveren om de maatschappij blijvend te veranderen als het gaat over zorg en ouderen. Een community met informatieve, relevante, realistische, positieve én bruikbare content over de zorg, gezond en vitaal ouder worden, zelfredzaamheid en saamhorigheid.

Advertentie



Gratis nieuwsbrief

Nieuwsbrief aanmelding
Bezig met versturen

Gerelateerde berichten