menu

Het seksualiteitsvriendelijke verzorgingshuis

Dit gastblog is geschreven door Daan Borrel, freelance journalist  

Ouderen hebben behoefte aan seksualiteit en intimiteit – ook al lijkt dit soms niet zo in onze samenleving. Uit een workshop van The No Sex Shop blijkt dat ontwerpers en zorginstellingen meer kunnen samenwerken om de beeldvorming te veranderen. “We hebben een seksualiteitsvriendelijk verzorgingshuis nodig.”

De jonge ontwerper Glenn da Silva ontwierp twee ogenschijnlijk ‘normale’ hulpmiddelen voor ouderen, een grijze loopkruk en een zwarte rollator. Maar wie goed kijkt, ziet iets anders. Het zijn hulpstukken voor de vrijende oudere mens. De kruk en rollator ondersteunen ouderen met broze knieën of een zwakke rug in hun favoriete seksstandjes ­– lepeltje lepeltje of de vrouw bovenop. Het zitvlak van de rollator beweegt mee als een man een vrouw op zijn schoot penetreert, de loopkruk is te transformeren tot een statief dat het bovenste been van een vrouw als zij op haar zij ligt omhoog houdt.

Behoefte aan seks blijft

Het onderwerp van het ontwerp van Da Silva is opvallend, want in onze cultuur heerst nog te vaak het beeld dat ouderen geen seks hebben, geen seksualiteit voelen. Als het over seks gaat, gaat het altijd over jonge mensen. Dit zorgt er onder meer voor dat verzorgers het idee hebben dat ouderen niet aan seksualiteit doen. Dat het vervliegt. Een resultaat van dit taboe op de vleselijke lusten op leeftijd maakt dat wij tegenwoordig het gegeven ‘huidhonger’ kennen: de behoefte aan aanraking. Dit is voor senioren die niet meer thuis wonen een actueel thema.

No Sex Shop workshop

Foto: Marvin Slaats / WeCoverContent.com

Hoe om te gaan met seks?

Verzorgingshuizen zijn meestal uitgerust met eenpersoonsbedden, de deur kan niet op slot en naar seksuele gezondheid wordt nauwelijks gevraagd. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat zorgverleners niet weten hoe ze erover moeten beginnen, zegt seksuoloog Peter Leusink. “Ze vullen voor hen in dat ze dit vervelend zouden vinden of dat ze sowieso niet meer seksueel actief zijn. Terwijl uit wetenschappelijk onderzoek juist het tegenovergestelde blijkt.” Ouderen houden behoefte aan seksualiteit en intimiteit en ze vinden het niet erg om hierover te praten. Door de scheve beeldvorming, richten ook ontwerpers zich maar nauwelijks op dit onderwerp, of krijgen zij geen toegang tot deze zorgwereld.

Een Dokter Corrie voor ouderen

Daarom organiseerde The No Sex Shop in het kader van de expositie ‘For Play, Shaping Sexuality’, waar onder meer de seksloopkruk en -rollator van Da Silva werd tentoongesteld, de workshop ‘Retirement Home 69’. Ontwerpers en deskundigen uit de zorg en welzijnswereld zochten samen hoe het seks-positieve verzorgingshuis van de toekomst ontworpen kan worden. Aanwezigen waren onder meer seksuoloog Jacques van Lankveld, Maaike Mul van Vitalis WoonZorg, sociaal erotisch dienstverlener Tika Stardust en ontwerpers Boudewien van den Berg, Marijke Annema en Bastiaan Buijs.

Seksuele frustratie bewoners

Dat de huidige situatie in verzorgingshuizen bepaald niet seksualiteitsvriendelijk is, werd onderstreept door de aanwezigen. Zo wordt ouderen van alles gevraagd zodra zij in een verzorgingshuis komen wonen, tot aan het gewenste tijdstip van hun koffie toe. Maar er wordt hen nooit gevraagd hoeveel behoefte ze aan privacy hebben. Een ander schrijnend verhaal ging over een man op leeftijd die door het incontinentiemateriaal niet meer kon masturberen. Door zijn seksuele frustratie begon hij seksueel getinte opmerkingen naar iedereen te maken. Toch durfde geen enkele zorgverlener naar de oorzaak te vragen.

Seksspeeltjes in huis

Het belangrijkste inzicht van deze workshop was dat de hele beeldvorming qua ouderen en seksualiteit omgevormd moet worden. Wanneer mensen niet meer het idee hebben dat seks alleen aan jonge mensen toebehoord, zal dit grote invloed hebben op allerlei vlakken. Verzorgers en artsen zullen het onderwerp niet meer omzeilen en het bespreekbaar maken. Bij ouderen onderling kan er ook normaler over gedaan worden. Er kan meer privacy worden geboden in verzorgingshuizen en erotische dienstverleners kunnen ook voor het plezier worden ingeschakeld. Niet pas zodra er een probleem is. Maar, er bleek ook dat het incontinentiemateriaal echt seksvriendelijker kan en dat seksspeeltjes er baat bij hebben als ze niet direct als zodanig worden herkend – zeker in een verzorgingshuis.

Behang met piemels

Uit het inzicht dat de complete beeldvorming anders moet, vloeiden verschillende concrete ontwerpen voort. Zo werd een seksuele voorlichtingstelevisie serie voor ouderen (‘Dokter Corrie voor ouderen’) bedacht; een behangetje met levensgrote piemels erop afgebeeld voor in het verzorgingshuis; een bus die langs alle verzorgingshuizen van Nederland reist en daarin seksuele voorlichting geeft; mooi ondergoed voor ouderen of een T-shirts met daarop: ‘Proud to be Oud’.

De IKEA carelijn

Ook wordt het ontwerp van een zacht object om tegenaan te staan in de douche genoemd; een (mobiele) hammam voor in het verzorgingstehuis; een rek met objecten die voor seksuele en sensuele ervaringen zorgen, die bewoners gewoon kunnen lenen; een dienstverlener die een oudere helpt zijn nieuwe huis intiem in te richten; een IKEA-carelijn die gericht is op verzorgingshuizen; een echt lekker bed; een verrassingsbox die ouderen ontvangen zodra ze de leeftijd van 75 bereiken of in een verzorgingstehuis gaan wonen. In de box zitten meerdere producten die seksualiteit meer bespreekbaar maken. Ook werd het ontwerp van een bus gepresenteerd die door heel Nederland reist en seksuele voorlichting aan ouderen geeft. In alle ontwerpen zit de boodschap dat seksualiteit en intimiteit een onderdeel van het leven blijft – ook als je de vijftig allang gepasseerd bent – subtiel of minder subtiel verweven.

No Sex Shop workshop presentaties

Foto: Marvin Slaats / WeCoverContent.com

En wat nu?

De workshop van The No Sex Shop liet zien dat het een goed idee is om deskundigen en ontwerpers samen te brengen om seksueel ontwerp tot een hoger plan te brengen. Hier ligt niet alleen een taak voor ontwerpers, maar ook voor zorginstellingen. Zij kunnen hun wereld openen voor ontwerpers. Sanne Muiser van The No Sex Shop: “Wij denken nu bijvoorbeeld aan een artist in residence in een verzorgingshuis. In die vorm kan de ontwerper veel uitproberen op het gebied van intimiteit en seksualiteit. Seksualiteit is van iedereen. Laten we die wereld dan ook voor iedereen toegankelijk maken.”

De Workshop, Retirement home 69 is tot stand gekomen met ondersteuning van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de Dutch Design Foundation

Meer informatie

Reageren

Auteur

NED7 Redactie

NED7 Redactie

NED7 is een (online) content community die een positieve bijdrage wil leveren om de maatschappij blijvend te veranderen als het gaat over zorg en ouderen. Een community met informatieve, relevante, realistische, positieve én bruikbare content over de zorg, gezond en vitaal ouder worden, zelfredzaamheid en saamhorigheid.

Advertentie



Gratis nieuwsbrief

Nieuwsbrief aanmelding
Bezig met versturen

Gerelateerde berichten