Volg ons online

Lichaam & Geest

Vrijheidsbeperkende maatregelen soms heel bevrijdend

Vrijheidsbeperkende maatregelen staan volgens Ruth Maas van Zorgcentra De Betuwe soms onterecht op de IGZ lijst verpleeghuizen.

Gedeeld

op

Vrijheidsbeperkende maatregelen

Dit blog is geschreven door Ruth Maas, lid Raad van Bestuur van Zorgcentra De Betuwe

Sinds zes maanden woont mevrouw Van Mourik in één van onze verpleeghuizen. Ze is 89 jaar oud en haar hele leven meegewerkt in de winkel van haar man die vier jaar geleden overleed. Ze leerden elkaar kennen in de oorlog en kregen samen vier zoons. Mevrouw Van Mourik lijdt aan dementie.

Ze herkent soms haar jongste zoon nog, de anderen niet meer. Over het algemeen maakt ze een opgewekte indruk; ze lijkt het bij ons wel naar haar zin te hebben. Behalve ’s nachts.

Pols gebroken en onderkoeld

Ze slaapt erg onrustig en is soms angstig. In haar halfslaap viel ze, voor ze bij ons kwam wonen, nog wel eens uit bed. Eén van haar zoons heeft haar een keer gevonden op de grond van haar slaapkamer. Ze had bij de val haar pols gebroken en was onderkoeld. Die val is eigenlijk de aanleiding geweest voor haar verhuizing naar het verpleeghuis. Haar zoons drongen er op aan dat wij zouden voorkomen dat ze bij ons ook uit bed valt. Dus hebben we met mevrouw Van Mourik en haar zoons afgesproken dat ze slaapt op een laag-laag-bed; dat is een bed dat bijna op gelijk niveau met de vloer staat. En dat we voor dat bed een valmat leggen, zodat als ze toch uit bed zou rollen, ze niet op de harde koude grond terecht komt. Er staat ook een sensor bij haar bed: als ze uit bed rolt, gaat er een signaal af bij de verzorgende die nachtdienst heeft. Die kan dan gaan kijken of ze angstig is en of ze hulp nodig heeft om weer in bed te komen. Mooi, toch?

Vrijheidsbeperkende maatregelen volgens de IGZ

Deze dagen leveren alle organisaties in de ouderenzorg een lijst aan de inspectie aan. De lijst gaat over risico-indicatoren. Eén daarvan is het aantal vrijheidsbeperkende maatregelen. Daaronder vallen het geven van gedwongen medicatie, het gebruiken van een stoel waaruit je niet zelfstandig kunt opstaan of een band waarmee je in bed wordt vastgelegd. Maar ook: een laag-laag-bed, een valmat en een sensor. Voor mevrouw van Mourik moet ik dus drie vrijheidsbeperkende maatregelen aanvinken op de lijst voor de IGZ. Terwijl ik, als ik zo eerlijk mag zijn, de maatregelen eerder vrijheidsverruimend zou noemen. In elk geval vergroten ze haar veiligheid, zonder dat zij belemmerd wordt.

Mevrouw Van Mourik was niet altijd zo opgewekt. Na het overlijden van haar man, waar ze zeventig jaar haar leven mee deelde, werd zij depressief. Daar hebben zowel zijzelf als haar zoons ruim twee jaar erg onder geleden. Toen kreeg ze met behulp van haar huisarts medicatie. Eén van haar zoons vertelde: “En toen hoorde ik haar voor het eerst weer zingen in de badkamer. U mag best weten dat ik even een brok in mijn keel had; ik herkende eindelijk mijn eigen moeder weer.”

Mensen in hun waarde laten

Op de lijst voor de IGZ telt mevrouw Van Mourik niet alleen mee omdat ze drie vrijheidsbeperkende maatregelen heeft, maar ook onder het kopje psychofarmaca. Want onder psychofarmaca vallen niet alleen anti-depressiva, maar ook medicatie waarmee de emoties worden gedempt van bewoners die zich erg agressief gedragen.

Begrijp me niet verkeerd: ik ben een fervent voorstander van het afschaffen van elke vrijheidsbeperkende maatregel die niet strikt noodzakelijk is. En medicatie waarmee emoties worden gedempt vind ik oprecht afschuwelijk. Het uitgangspunt bij Zorgcentra De Betuwe is dat iedereen die bij ons woont in zijn waarde wordt gelaten. Wat voor de een niet past, is voor de ander een zegen. Dat is ook wat ik zelf voor mijn ouders wil: dat zij gezien worden als de mensen die zij zijn. Niet uitsluitend als oud. En daaraan doet zo’n IGZ lijst geen recht.

Verkeerd beeld van de zorg

In de lijst verdwijnt elk verhaal achter de keuze voor bepaalde maatregelen. Elke eigenheid van elk individu. In de IGZ lijst kun je met ja, nee of een percentage antwoorden. En mag je een opmerking plaatsen als toelichting op de hele lijst. De manier waarop wij onze 1.500 cliënten in hun waarde laten en welk verhaal er achter de keuze voor bepaalde maatregelen zit, krijg ik alleen niet verwoord in een opmerkingenveld van 400 tekens. Was de wereld maar zo digitaal.

Deze lijst draagt bij aan verkeerde beeldvorming over de zorg. Als een gemiddelde lezer ziet dat er in de zorg bij 60% van de bewoners vrijheidsbeperkende maatregelen worden toegepast, roept dat het beeld op van kwetsbare ouderen die worden vastgebonden. Niet van de prachtige oplossing voor mevrouw Van Mourik met haar laag-laag-bed.

Zie hier mijn dilemma: als ik aangeef dat ik onze scores op deze lijst niet openbaar wil maken, wekken wij als Zorgcentra De Betuwe de indruk dat we niet transparant willen zijn en iets te verbergen hebben. Als we de scores wel openbaar laten maken, werken we mee aan een verkeerd – of in ieder geval een incompleet – beeld van de zorg. Zolang de IGZ, het ministerie van VWS maar ook de maatschappij blijft doen alsof dit soort vinklijstjes bijdragen aan kwaliteit, richten we ons op de verkeerde dingen. Het wordt tijd dat we onder ogen durven zien dat kwaliteit een hoogst individuele ervaring is, die niet af te dwingen is door vinklijstjes.

Beste IGZ, laten we meer kijken naar de mens, zoals mevrouw Van Mourik. En niet naar mevrouw Van Mourik als meetinstrument. Help in plaats daarvan de mensen in de zorg om hun vak uit te oefenen. Zorg dat zij de ruimte hebben om vanuit hun hart hun werk te doen. Zorg dat zij de veiligheid ervaren om te leren. Dát is kwaliteit en voortdurende kwaliteitsverbetering.

NED7 is dé community voor 50-plussers die bewijzen dat ouder worden alles behalve vervelend is.

Advertentie

Lichaam & Geest

Het was even vaderdag met mijn vader

Ans Boelens beschrijft haar ervaringen met een vader die leed aan Lewy Body dementie. Vandaag is een goede ‘vaderdag’ voor haar.

Gedeeld

op

door

Vaderdag

Dit gastblog is geschreven door Ans Boelens, manager Verpleging en Verzorging bij ZuidZorg

Ik loop van de parkeerplaats naar de zorgboerderij en zie door de ramen een klein clubje aan tafel zitten. Lies maakt een woordzoeker, Bert aait dwangmatig de snorrende nep-kat op zijn schoot, Thea loopt rondjes rond de tafel.

Mijn vader zit voor zich uit te kijken en de zuster is fruit aan het schillen. Zij ziet me aankomen en gebaart naar mijn vader, kijk eens wie daar is? Hij krijgt een brede glimlach en zwaait naar me, hij heeft een goede dag, ik zie het meteen aan zijn ogen.

Heldere momenten

Als ik binnenkom zegt hij trots: “Dag kind!” Het doet me goed dat hij me zo noemt. Het zet de verhoudingen recht. Het is even ‘vaderdag’. De laatste jaren zijn de rollen vaak omgedraaid, ik moet op hem letten, hem helpen met aankleden, zijn veters strikken, zijn gehoorapparaat zoeken. En ik wil ook gewoon dochter zijn. Als we samen een appel eten bedenk ik vragen waarin hij mij moet helpen of adviseren, kortom: vader zijn. “Pap, dat vogelhuisje wat jij een paar jaar geleden hebt gemaakt, is nog steeds leeg”. Hij kijkt peinzend: “Heb je het wel met het vlieggat naar het oosten gehangen?” Bingo! Hij weet raad. Ik ben als een kind zo blij, weet nu waar die uitdrukking vandaan komt.

Het doet hem goed

Ik vraag hem wat de beste tijd is om de lavendel te snoeien en hoe die ene plant met die rode besjes ook alweer heet. De natuur is zijn lust en leven en die info is verrassend goed op zijn harde schijf gebleven. Ik merk dat het hem ook goed doet, om vader te zijn. Ik vertel hem zuchtend over mijn zoon die op school iets uitgevreten heeft. Hij grinnikt als hij zegt; “Jij was vroeger geen haar beter”. We gaan nog even naar zijn kamer en ik help hem naar het toilet, zoek naar zijn pet en zet de kalender op de juiste dag.

Vaderdag

Als ik op het punt sta om te gaan zeg ik nadrukkelijk dat ik met de auto ben. Hij kijkt me zorgzaam aan en zegt: “Kijk je wel uit onderweg het begint al donker te worden”. Ik ga licht en tevreden naar huis.  Vanmiddag was het even ‘vaderdag’. Ik was kind en hij gewoon mijn vader.

Ans Boelens is manager verpleging en verzorging bij ZuidZorg. Haar vader leed aan Lewy Body dementie en is inmiddels overleden. Zij schreef regelmatig blogs over haar vader om de herinneringen aan hem levend te houden.

Lees verder

Lichaam & Geest

Ouderen vallen steeds vaker met fatale afloop

Ouderen vallen steeds vaker blijkt uit cijfers van het CBS. En dit gebeurt ook steeds vaker met dodelijke afloop.

Gedeeld

op

door

Ouderen vallen

Ouderen vallen steeds vaker met dodelijke afloop. Volgens cijfers van het CBS is dit aantal de afgelopen vijf jaar met zelfs 60 procent gestegen. Vorig jaar waren dit er 3.884 mensen. Ten opzichte van 2015 (3.486) was dit al een toename van 10 procent.

Het zijn vooral ouderen die vaker vallen. Dit komt niet alleen door toenemende vergrijzing, maar vooral ook doordat ouderen tegenwoordig langer zelfstandig thuis blijven wonen. Het risico op vallen wordt hierdoor vergroot.

Vallen vs. verkeersongeluk

Wist je bijvoorbeeld dat er ruim zes keer meer mensen in Nederland overlijden door een val, dan door bijvoorbeeld een verkeersongeluk? Het is echt zo! Volgens VeiligheidNL, specialisten op het gebied van ongevallen en veilig gedrag, is de informatie van hoe dit voorkomen kan worden wel aanwezig. Probleem is alleen dat dit lokaal onvoldoende wordt gedeeld en toegepast. Daarnaast zien ze veel mensen die op verschillende plekken continue het wiel opnieuw proberen uit te vinden. Dit terwijl er al tal van gecertificeerde methodes zijn die zo toegepast kunnen worden.

Meer samenwerken

Ook wordt er volgens VeiligheidNL té weinig samengewerkt. “Terwijl het van groot belang is dat lokale partijen; zoals gemeente, ggd’s, huisartsen, fysiotherapeuten, gezondheidscentra, samen aan de slag gaan”, aldus Saskia Kloet. “We moeten lokaal meer gaan samenwerken om zo het aantal slachtoffers onder ouderen te verminderen.” Stichting Vitaliteit + Veiligheid voor Senioren onderschrijft dit ook. In Overijssel en Gelderland is deze stichting actief en legt succesvol verbindingen tussen lokale organisaties.

Hoge kosten

Los van de persoonlijke schade die een val kan aanrichten, levert het ook hogere zorgkosten op. En dit is te voorkomen. VeiligheidNL berekende dat de kosten van vallen in 2030 al op 1,3 miljard euro uitkomt als er niets wordt gedaan. Dat therapie tegen vallen werkt is ook aangetoond door gezondheidswetenschapper Tanja Dorresteijn van de Universiteit van Maastricht. Volgen ouderen een cursus valpreventie en krijgen ze hiermee hun valangst onder controle, dan neemt het aantal valpartijen en vooral ook dodelijke valpartijen af.

Ouderen vallen meer

Uit onderzoek blijkt verder dat mensen van boven de 65 jaar nu eenmaal meer risico lopen om te vallen. Dit resulteert in langdurige opname voor revalidatie of zelfs overlijden. Hierbij zijn heupfracturen en hersenletsel de belangrijkste redenen voor overlijden. En naarmate de leeftijd verder toeneemt, neemt ook de kans op dodelijke afloop toe. Hierbij lopen vooral vrouwen een groter risico. In 2016 bleek 84 procent van de overleden vrouwen van boven de 80 jaar aan een val te zijn bezweken. Bij mannen was dit aantal lager, rond de 66 procent.

Bron: NOS

Lees verder

Lichaam & Geest

Een goed gesprek beginnen over zorg

Een goed gesprek beginnen over zorg. Volgens de nieuwe campagne ‘Begin een goed gesprek’ is dit essentieel voor betere zorg.

Gedeeld

op

Een goed gesprek beginnen

Een goed gesprek beginnen over je persoonlijke zorg. Het is een belangrijk vertrekpunt voor betere zorg. Dat is althans wat de campagne ‘Begin een goed gesprek’ beoogd. Patiënten en artsen willen hetzelfde, maar dat lukt vaak nog niet.

Daarom is een goed gesprek in de spreekkamer de oplossing. Bart Chabot, zelf ook patiënt, haalt voor de campagne tips en adviezen op hoe je dit kunt doen. Hij praat met artsen en patiënten over hun ervaringen en hun ideeën.

Meer weten over een goed gesprek beginnen?

Ben je ook op zoek naar een manier om beter het gesprek te voeren met je arts of verzorger? Bezoek de website van ‘Begin een goed gesprek’ of volg de Facebook pagina van ‘Heel Holland Zorgt’.

Lees verder

Meest gelezen