Volg ons online

Lichaam & Geest

Slecht slapen, elk nadeel heb z’n voordeel

Slecht slapen bij mensen ouder dan 50. Is dat een medisch probleem? Of gewoon een overblijfsel van onze evolutie?

Gedeeld

op

Slecht slapen bij ouderen

Slecht slapen, het kan levens redden zo blijkt uit onderzoek van Duke University in de Verenigde Staten. Vooral bij mensen boven de 50. Maar hoe zit dat precies? Blogger Dirkje van Bennekom, van Relatie.blog legt het uit. Is slecht slapen als je ouder dan 50 bent een medisch probleem? Of is het gewoon een overblijfsel van onze evolutie?

Toen we nog jagers en verzamelaars waren was slapen een gevaarlijke bezigheid. Je kon namelijk aangevallen worden door wilde dieren, óf mensen met slechte intenties. Maar goed, dat was vroeger. En gelukkig is dit verleden tijd. Alhoewel. Er bestaan nog jager-verzamelaar volken zoals het Hadza volk in Tanzania. Reden voor wetenschappers van de Amerikaanse Duke University om deze mensen te bestuderen. En specifiek hun slaappatroon.

Oorsprong

De Hadza leven in groepjes van 20 tot 30 mensen. Overdag scheiden de wegen van de mannen en de vrouwen, wanneer ze respectievelijk gaan jagen en verzamelen. ’s Nachts komen ze samen op dezelfde plek, om samen, jong en oud, door elkaar, te slapen. “Hun levensstijl staat het dichtst bij onze oorsprong als jager-verzamelaars”, aldus onderzoekster Alysse Crittenden. “De Hadza slapen op de grond, in een omgeving waar licht en temperatuur niet geregeld kunnen worden.”

Altijd iemand wakker

In de studie kregen 33 gezonde volwassenen, gedurende 20 dagen, een soort horloge om dat ’s nachts elke beweging waarnam. Opvallend: in de 220 nachtelijke uren waren er slechts 18 minuten waarin alle volwassenen simultaan sliepen. Gemiddeld was eenderde van de groep wakker of heel licht in slaap. Er werden geen metingen gedaan bij kinderen of bij zieken, dus het is best mogelijk dat er altijd, élke minuut, minstens 1 iemand wakker is.

Evolutionair voordeel

Het betekent dan ook dat het klassieke patroon van slechter/minder slapen op oudere leeftijd een evolutionair voordeel is. Want in de Hadza-studie bleken de ouderen (50′ers en 60′ers) bijzonder nuttig, omdat zij vroeg wakker werden. Ze compenseren voor de jongere volwassenen die later gaan slapen maar ook later wakker worden.

Slecht slapen bij ouderen

De wetenschap noemt het de ‘poorly sleeping grandparent hypothesis’. De mensheid sliep tot voor kort (tot een laatste paar 1.000 jaar terug, in groepen van gemengde leeftijd, waardoor er altijd wel iemand wakker zou zijn. Met de kort slapende grootouders als cruciale pionnen. De Hadza wijzen niemand aan om de wacht te houden, omdat dit in natuurlijke omstandigheden niet nodig blijkt te zijn.

Medisch probleem

Met deze wetenswaardigheden willen de wetenschappers meer inzicht krijgen in de ‘slaapproblemen’ van veel ouderen. “Misschien is er helemaal niets mis met deze mensen. Wat we nu een medisch probleem noemen, is wellicht een restant van onze evolutie, toen dit een voordeel was”, aldus onderzoeker Charlie Nunn.

Meer weten?

Op haar blog Relatie.blog schrijft Dirkje van Bennekom over seks en relaties. Wil je meer blogs van haar lezen, bezoek dan haar website of like de Facebook pagina.

Dirkje van Bennekom is onderzoeksjournalist en blogt over seks en relaties op het meest gelezen blog in Nederland over dit onderwerp.

Advertentie

Lichaam & Geest

40 dagen geen druppel alcohol

Ouderenbond KBO-PCOB luidt de noodklok. Het aantal 55-plussers met een alcoholprobleem neemt toe in Nederland. Daarom organiseert de bond de 40 dagen geen druppel challenge.

Gedeeld

op

door

40 dagen geen druppel

40 dagen geen druppel alcohol drinken. De ouderenbond KBO-PCOB roept ouderen op om mee te doen aan deze uitdaging. En dat het een uitdaging is blijkt uit de onderliggende cijfers over ouderen en alcohol.

De ouderen van tegenwoordig blijken steeds vaker naar een glas wijn of bier. Van alle 55-plussers in Nederland drinkt maar liefst 84 procent zowel doordeweeks als in het weekend. Dat is nogal een aantal! In 2016 kwamen er ongeveer 5.000 55-plussers op de spoedeisende hulp terecht na een alcohol gerelateerd ongeluk. Dat waren maar liefst 2.000 meer dan in 2013.

Vastentijd

Voor de ouderenbond KBO-PCOB dus reden om de alarmklok te luiden. Voor het derde jaar op rij roepen ze 55-plussers in Nederland daarom op mee te doen met de 40 dagen geen alcohol challenge. Deze valt samen met de vastentijd van 40 dagen die woensdag ingaat. Dit is de eerste dag na het einde van de carnaval. Dus voor veel mensen een perfect moment om hiermee te beginnen.

40 dagen geen druppel

Als je meedoet krijg je van de ouderenbond een speldje toegestuurd met de tekst ’40 dagen geen druppel’. Dit helpt hopelijk om, niet alleen meer bekendheid te geven aan het initiatief, maar ook om meer begrip van de omgeving te krijgen. Als mensen zien dat je meedoet wordt het makkelijker om hier rekening mee te houden. En doe je mee met een groep, dan maak je kans op maar liefst 24 flessen mousserende wijn…alcoholvrij natuurlijk! Daar kun je wel een feestje mee bouwen.

Bekende Nederlanders

Vandaag ontvangt staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid het allereerste speldje van KBO directeur Manon Vanderkaa. De actie wordt ook door Bekende Nederlanders ondersteund. Hella van der Wijst, Leo Fijen, Antoine Bodar, Henk Krol en Wouke van Scherrenburg doen allemaal mee.

Meer weten?

Wil je meedoen aan de challenge of wil je meer informatie over de actie? Bezoek dan de website van de ouderenbond en geef je ook op!

Lees verder

Lichaam & Geest

In gesprek met 100-jarigen in Nederland

Blogger Yvonne Witter gaat de uitdaging aan om in gesprek te gaan met 40 100-jarige Nederlanders. Over het verleden, het heden, maar ook de toekomst.

Gedeeld

op

door

In gesprek met 100-jarigen

Iedere dag een blog met een verhaal van een 100-jarige in Nederland. End at 40 dagen lang! Dat klinkt als een forse opgave. En dat is het ook. Maar voor NED7 blogger Yvonne Witter, van het Aedes-ActiZ Kenniscentrum Wonen-Zorg is het geen opgave maar een uitdaging.

Ze doet dit special voor de zogenaamde Vastenactie in Weesp. Dit is waar Yvonne vandaan komt. “Ik liep al heel lang met het idee om mensen van honderd jaar en ouder te vragen naar hun levensverhalen”, vertelt Yvonne. “De mooie dingen, maar ook de teleurstellingen en het verlies en hoe zij daarmee omgaan. En niet alleen naar het verleden, maar ook naar hun visie op het heden en de toekomst. Als inspiratie voor anderen en mijzelf.”

Vastentijd

Dit idee stuurde ze in naar de Vastenactie, die ieder jaar in de vastentijd – tussen carnaval en Pasen – een actie houdt voor een goed doel. Dit jaar is dat een 40 dagen challenge voor hiv/aids-slachtoffers in Zambia. Yvonnes ambitieuze plan is om 40 honderdplussers te interviewen en de verhalen – anoniem – op te tekenen in een dagelijkse blog in de vastentijd. “Pas een week of twee geleden hoorde ik dat mijn plan is geselecteerd, dus nu ben ik hard op zoek naar meer kandidaten. Ik heb al 14 mensen bereid gevonden om mee te werken. Natuurlijk hoop ik dat ik ook in Weesp met honderdplussers kan praten.”

Geld doneren

Om de Vastenactie te steunen doneert Yvonne zelf een bedrag per verhaal en ze hoopt dat ook haar lezers dat zullen doen. “Als mensen een verhaal met plezier hebben gelezen of er inspiratie uit opdoen, kunnen ze met een knop eronder geld doneren.” Het doel van de Vastenactie sluit volgens Yvonne goed aan bij haar challenge. “In Zambia spelen opa’s en oma’s een enorm belangrijke rol in de opvoeding van kleinkinderen. Door de hiv-epidemie is de middengeneratie grotendeels weggevallen.”

In gesprek met 100-jarigen

De eerste twee gesprekken met eeuwelingen zijn net achter de rug. Niet alleen over het verleden, ook over het heden. “De dame die ik sprak moest bijvoorbeeld niets hebben van computers en internet en vond het een verarming van de communicatie tussen mensen. Maar de meneer gebruikte tot een jaar geleden nog Skype om met zijn kleindochter in China te kunnen praten.” Tips voor mensen die hun respectabele leeftijd nog (lang) niet bereikt hebben, hadden ze ook. ” ‘Leef bij de dag’, zei de mevrouw. En de meneer adviseerde om positief te blijven en vooral niet te klagen.”

De blogs van Yvonne Witter zijn binnenkort hier te lezen op NED7.nl. En ja, ze is nog zoekende naar 100-jarigen die hun verhaal willen delen. Stuur Yvonne een bericht via de website.

Lees verder

Lichaam & Geest

Chronische pijn, hoeveel last hebben we ervan?

Chronische pijn, Nederlanders hebben er meer last van dan je zou denken. Maar liefst twintig procent van ons zegt chronische pijn te hebben.

Gedeeld

op

Chronische pijn

Chronische pijn is een onderwerp waar je weinig over hoort, maar bijna twintig procent van de Nederlanders heeft er last van. De vergelijkingssite Kies Voor Je Zorg kijkt naar een onderzoek van het Radboudumc om erachter te komen hoeveel last we in Nederland hebben van chronische pijn.

De financiële gevolgen van chronische pijn zijn jaarlijks hoger dan die van kanker, hartziekten en diabetes bij elkaar. Toch is er nog veel onbekend over hoe pijn precies werkt. Daarom gaan onderzoekers van het Radboudumc uitzoeken hoe pijngevoelig Nederland precies is. Samen met De Kennis van Nu en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) lanceerden ze vorig jaar het Groot Nationaal Onderzoek (GNO) naar pijn.

Wat is chronische pijn?

Pijn die langer dan drie tot zes maanden aanhoudt heet chronische pijn. Twintig procent van de Nederlanders heeft hier last van. Anesthesioloog Monique Steegers en onderzoeker Esmeralda Blaney Davidson (Radboudumc) willen weten of mensen die pijngevoeliger zijn ook meer kans hebben op chronische pijn, en wat de gevolgen zijn voor het dagelijks leven. Zij gaan hiervoor onderzoek doen naar de pijngevoeligheid van Nederland.

Groot Nationaal Onderzoek

Iedereen beleeft pijn op een andere manier. Om meer te weten te komen over de pijngevoeligheid van de Nederlandse bevolking, is het daarom belangrijk dat zo veel mogelijk Nederlanders meedoen aan het Groot Nationaal Onderzoek. Pijn hangt ook af van de context. Na een mislukte operatie, of met een slecht humeur ervaar je meer pijn. Vrijwel al het pijnonderzoek tot nu toe is gedaan in ziekenhuizen, bij mensen die al veel pijn hebben.

Onderzoek thuis

Bij het Groot Nationaal Onderzoek gaan de onderzoekers een stapje verder en bekijken ze hoe pijngevoelig de Nederlandse populatie is. Hierin wordt pijn gemeten aan de hand van een vragenlijst die mensen thuis achter hun computer in kunnen vullen. “Omdat mensen het thuis kunnen invullen, meten we hoe mensen hun pijn ook echt in het dagelijks leven ervaren, en worden zij dus niet beïnvloed door een kunstmatige situatie in een ziekenhuis”, aldus hoofdonderzoeker Monique Steegers.

Pijnbehandeling

Met de resultaten hopen de onderzoekers uiteindelijk een betere pijnbehandeling te vinden voor pijn in het algemeen, maar zeker voor patiënten met chronische pijn. Eind november zijn de eerste resultaten in de uitzending van De Kennis van Nu te zien.

Meer weten?

Als je wilt weten hoe pijngevoelig jij zelf bent, ga dan naar de website van De Kennis van Nu en draag bij aan het Groot Nationaal Onderzoek naar pijn.

Lees verder

Meest gelezen