Volg ons online

Lichaam & Geest

Mensen met dementie beter leren begrijpen

Studenten leren om mensen met dementie beter te begrijpen, dat is het doel van het leerproject ‘Sterke verhalen’.

Gedeeld

op

Mensen met dementie beter leren begrijpen

Mensen met dementie beter leren begrijpen. Dat is het doel van het project ‘Sterke verhalen’, opgezet voor studenten van de ROC TOP in Amsterdam en Stenden Hogeschool in Leeuwarden.

In de schoolbanken leren de studenten Zorg en Welzijn al een heleboel, maar goede zorg begint uiteindelijk bij goed kijken en luisteren naar degenen om wie het echt gaat: de mensen met dementie aan wie je zorg verleent.

Stel in één zin ook maar één vraag

Het project startte met een rondleiding in het Odensehuis in Amsterdam, een plek waar mensen met dementie en hun mantelzorgers vrij kunnen binnenlopen voor een gesprek, advies of om aan te schuiven bij een activiteit. De centrale vraag hier was: wat zouden studenten moeten weten en kunnen om goed contact te maken met mensen met dementie? Er kwamen leerzame punten naar voren: “Gebruik liever het woord ‘geheugenproblemen’ in plaats van dementie”, “Stel in één zin ook maar één vraag”, “Zie de persoon, niet de ziekte” en in het verlengde daarvan: “Mensen met geheugenproblemen verschillen net zo veel van elkaar als alle andere mensen.” Simpele, maar waardevolle tips voor de toekomstige zorgverleners.

Dementie en muziek

Ook gingen de studenten op bezoek bij mensen met beginnende dementie in Kraka e Sewa, een ontmoetingscentrum in Amsterdam voor Surinaamse ouderen met dementie en hun mantelzorgers. Een studente merkte op hoeveel muziek voor de bezoekers betekent: “Zelfs de ouderen die wat stiller waren in de kring, zongen de Surinaamse kinderliedjes mee.” In Friesland legden mbo-studenten meerdere bezoekjes af bij mensen met dementie. De hbo’ers maakten een mooi filmpje van hun eigen ervaringen en die van de mbo-studenten.

Beeld over dementie veranderd?

Is hun beeld van mensen met dementie veranderd? Onderzoeker Elena Bendien van de Dementie Verhalenbank denkt van wel: “De persoonlijke ontmoetingen tussen de studenten en mensen met dementie hebben absoluut een positief effect op het beeld dat studenten van deze doelgroep vormen.” Ook bij projectleider Iris van der Reijden bestaat geen enkele twijfel over het nut van het experiment. “Het is bij studenten niet anders dan in de maatschappij: het beeld over leven met dementie wordt voornamelijk bepaald door de laatste fase van de ziekte. De studenten vonden het leerzaam om mensen te leren kennen in een eerdere fase van dementie. Voor de toekomst, waarin deze nieuwe generatie zorgprofessionals steeds meer bij mensen thuis zullen werken, is deze kennis niet alleen prettig, maar zelfs noodzakelijk.”

Gerelateerd bericht: Online game over dementie

Leren van jongeren

Iris van der Reijden, onderzoeker voor de Dementie Verhalenbank en ervaren zorgprofessional, leidde het proefproject dat dit najaar een vervolg krijgt. “Uit gesprekken met ervaringsdeskundigen blijkt dat we juist nu jonge, frisse blikken nodig hebben om de zorg voor mensen met dementie te verbeteren. Zij kunnen de veranderingen in de zorg wellicht een versnelling geven. Met andere woorden: we willen ook graag van jongeren leren.”

Realistisch beeld van mensen met dementie

“De enorme impact van opleiden in de dagelijkse praktijk bewijst zichzelf hier opnieuw”, vindt Anne-Mei The. Zij is onder anderen hoogleraar Langdurige Zorg en Dementie aan de UvA. “Hoe studenten hun negatieve beeld van ouderen en dementie bijstellen zodra zij mensen werkelijk ontmoeten. Hun beeld van dementie wordt voornamelijk bepaald door de laatste fase in het verpleeghuis. Dat beeld wordt versterkt door omschrijvingen die je overal om je heen hoort, zoals een ‘dementie-tsunami’, Alzheimer als ‘nationale ramp’. In het Odensehuis ontmoetten de studenten mensen met dementie. Ze zien dat je met deze aandoening nog heel lang van alles kunt, wilt, en te bieden hebt. Het verrast hen hoe ‘gewoon’ deze mensen zijn. Ze krijgen meteen een realistischer beeld van dementie.”

Gerelateerd bericht: Dementie hebben, hoe is dat?

Te veel administratie

Marieke van der Waal, directeur Leyden Academy on Vitality and Ageing, stelt vast dat mbo-studenten Zorg en Welzijn geïnteresseerd zijn in het verhaal van ouderen. “Zij vertellen volop wat de ontmoeting met hen deed en wat het gesprek voor de ouderen betekende.” Een geschreven verslag maken van de ervaringen blijkt voor veel studenten ingewikkeld. “Als we de resultaten uit de pilot koppelen aan de dagelijkse zorgpraktijk, waarbij veel tijd nodig is voor registratie van processen en het schrijven in dossiers, kunnen we ons afvragen of we de zorgmedewerkers wel voldoende laten doen waar ze goed in zijn. Terwijl we juist jonge mensen willen opleiden die tijd en aandacht hebben voor kwetsbare mensen met dementie en het leefplezier van deze mensen.”

Initiatiefnemers

Sterke verhalen is een initiatief van Dementie Verhalenbank-partners Leyden Academy on Vitality and Ageing en Vereniging Het Zonnehuis en de ouderenfondsen Stichting RCOAK, Fonds Sluyterman van Loo en de Gravin Van Bylandt Stichting. De pilot komt voort uit het initiatief Levensles, waarin ontmoetingen tussen jong en oud worden gestimuleerd. Het delen van persoonlijke levensverhalen draagt bij aan wederzijds begrip en een positieve beeldvorming over (werken in de) ouderen(zorg).

NED7 is dé community voor 50-plussers die bewijzen dat ouder worden alles behalve vervelend is.

Advertentie

Lichaam & Geest

Paniekaanval tijdens de overgang, wat kun je eraan doen?

Vrouwen tijdens de overgang hebben regelmatig last van een ongewenste paniekaanval. Wat kun je hier aan doen?

Gedeeld

op

Paniekaanval tijdens de overgang

Last van een paniekaanval tijdens de overgang? Het ene moment heb je nergens last van, maar ineens is het er. Je gaat transpireren, je voelt je duizelig en je hart slaat op hol. Je hebt het gevoel dat je ieder moment kunt flauwvallen. Vrouwen in de menopauze zullen het waarschijnlijk direct herkennen! Maar wat kun je eraan doen?

Eveline Bakker, van het blog Vuurvrouw.nu legt uit waar het vandaan komt en wat je eraan kunt doen. Want als het je overkomt zijn er gelukkig technieken die de paniekaanval kunnen verzachten.

Dit gebeurt er?

Een paniekaanval is een uiting van intense angst die meestal plotseling begint en niet erg lang duurt (doorgaans enkele minuten tot een half uur). De symptomen zijn onder andere beven, sterk zweten, pijn in de borst, hartkloppingen, versnelde hartslag, duizeligheid, misselijkheid, een tintelend gevoel (meestal in handen of benen), benauwdheid en hyperventilatie. Een paniekaanval gaat vaak gepaard met de angst om flauw te vallen of dood te gaan.

Waardoor ontstaat het?

Er is volgens psychiater en UCLA angst expert Jason Eric Schiffman absoluut een verband tussen hormonale veranderingen en psychiatrische symptomen. Met betrekking tot angst, hebben vrouwen in de perimenopauze periode meer kans om paniekaanvallen en andere symptomen van angst te ervaren dan andere vrouwen van dezelfde leeftijd die nog niet in de menopauze zijn of postmenopauzaal zijn. Het is nog niet bekend hoe dit verband precies werkt.

Toegenomen stress

Een andere theorie is dat gedurende de overgang de mate van stress voor de vrouw, door alle hormonale veranderingen, toeneemt. En dat door de toegenomen stress, angst op de loer ligt. Een paniekaanval kan in verschillende situaties ontstaan. Bijvoorbeeld:

  • Als je door een gevaarlijke situatie zo heftig schrikt, dat je niet meer weet wat je moet doen. Bijvoorbeeld als in je huis ineens brand uitbreekt.
  • Als je het gevaar in een bepaalde situatie overschat en daardoor angstiger wordt dan nodig is.
  • Als je bij normale spanningsverschijnselen (snelle hartslag, snel ademen, transpireren) denkt dat je een ernstige ziekte hebt of een hartaanval krijgt. De angst hiervoor kan een paniekaanval uitlokken.
  • Een paniekaanval wordt soms door een kleine gebeurtenis uitgelokt, soms zelfs zonder duidelijke aanleiding. Overbelasting of oververmoeidheid kunnen hierbij een rol spelen.
  • Vaak is er sprake van erfelijke aanleg. In sommige families komen paniekaanvallen veel vaker voor.
  • Stoffen zoals cafeïne kunnen de lichamelijke verschijnselen van angst versterken. Bij sommige mensen kan dit een paniekaanval uitlokken. Wat kun je er aan doen?

Wat kun je er aan doen?

Tips voor als je een paniekaanval krijgt:

  • Het helpt als je weet dat de lichamelijke verschijnselen die je voelt geen kwaad kunnen en vanzelf overgaan. Ze worden door angst veroorzaakt en niet door een ernstige ziekte. Probeer jezelf gerust te stellen!
  • Het is goed om te weten dat angst meestal na 60 tot 90 minuten vanzelf minder wordt.
  • Als je een aanval krijgt of voelt aankomen, probeer dan rustig te ademen en te ontspannen.
  • Zoek afleiding. Neem bijvoorbeeld een slok water, loop even naar buiten, doe wat oefeningen (zoals kniebuigingen), of ga hardop lezen.
  • Doe iets actiefs: ga een eind fietsen, rennen of wandelen.

Na een paniekaanval

Probeer na een paniekaanval na te gaan hoe de paniekaanval kan zijn ontstaan.

Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen:

  • Was de situatie werkelijk bedreigend?
  • Heb je last van stress en spanningen, misschien zonder dat je je daarvan bewust bent?
  • Zijn er bepaalde situaties die spanningen bij je oproepen. Zo ja, waarom?
  • Schrijf eventueel op in welke situaties je angstig bent en welke lichamelijke verschijnselen je dan krijgt.

Zo krijg je inzicht in dingen die voor jou aanleiding kunnen zijn voor een paniekaanval en krijg je meer begrip.

Meer weten?

Wil je meer weten over de overgang, de symptomen en wat je kunt doen om ermee om te gaan? Bezoek dan het blog Vuurvrouw.nu en deel je ervaringen met anderen.

Lees verder

Lichaam & Geest

Het was even vaderdag met mijn vader

Ans Boelens beschrijft haar ervaringen met een vader die leed aan Lewy Body dementie. Vandaag is een goede ‘vaderdag’ voor haar.

Gedeeld

op

door

Vaderdag

Dit gastblog is geschreven door Ans Boelens, manager Verpleging en Verzorging bij ZuidZorg

Ik loop van de parkeerplaats naar de zorgboerderij en zie door de ramen een klein clubje aan tafel zitten. Lies maakt een woordzoeker, Bert aait dwangmatig de snorrende nep-kat op zijn schoot, Thea loopt rondjes rond de tafel.

Mijn vader zit voor zich uit te kijken en de zuster is fruit aan het schillen. Zij ziet me aankomen en gebaart naar mijn vader, kijk eens wie daar is? Hij krijgt een brede glimlach en zwaait naar me, hij heeft een goede dag, ik zie het meteen aan zijn ogen.

Heldere momenten

Als ik binnenkom zegt hij trots: “Dag kind!” Het doet me goed dat hij me zo noemt. Het zet de verhoudingen recht. Het is even ‘vaderdag’. De laatste jaren zijn de rollen vaak omgedraaid, ik moet op hem letten, hem helpen met aankleden, zijn veters strikken, zijn gehoorapparaat zoeken. En ik wil ook gewoon dochter zijn. Als we samen een appel eten bedenk ik vragen waarin hij mij moet helpen of adviseren, kortom: vader zijn. “Pap, dat vogelhuisje wat jij een paar jaar geleden hebt gemaakt, is nog steeds leeg”. Hij kijkt peinzend: “Heb je het wel met het vlieggat naar het oosten gehangen?” Bingo! Hij weet raad. Ik ben als een kind zo blij, weet nu waar die uitdrukking vandaan komt.

Het doet hem goed

Ik vraag hem wat de beste tijd is om de lavendel te snoeien en hoe die ene plant met die rode besjes ook alweer heet. De natuur is zijn lust en leven en die info is verrassend goed op zijn harde schijf gebleven. Ik merk dat het hem ook goed doet, om vader te zijn. Ik vertel hem zuchtend over mijn zoon die op school iets uitgevreten heeft. Hij grinnikt als hij zegt; “Jij was vroeger geen haar beter”. We gaan nog even naar zijn kamer en ik help hem naar het toilet, zoek naar zijn pet en zet de kalender op de juiste dag.

Vaderdag

Als ik op het punt sta om te gaan zeg ik nadrukkelijk dat ik met de auto ben. Hij kijkt me zorgzaam aan en zegt: “Kijk je wel uit onderweg het begint al donker te worden”. Ik ga licht en tevreden naar huis.  Vanmiddag was het even ‘vaderdag’. Ik was kind en hij gewoon mijn vader.

Ans Boelens is manager verpleging en verzorging bij ZuidZorg. Haar vader leed aan Lewy Body dementie en is inmiddels overleden. Zij schreef regelmatig blogs over haar vader om de herinneringen aan hem levend te houden.

Lees verder

Lichaam & Geest

Ouderen vallen steeds vaker met fatale afloop

Ouderen vallen steeds vaker blijkt uit cijfers van het CBS. En dit gebeurt ook steeds vaker met dodelijke afloop.

Gedeeld

op

door

Ouderen vallen

Ouderen vallen steeds vaker met dodelijke afloop. Volgens cijfers van het CBS is dit aantal de afgelopen vijf jaar met zelfs 60 procent gestegen. Vorig jaar waren dit er 3.884 mensen. Ten opzichte van 2015 (3.486) was dit al een toename van 10 procent.

Het zijn vooral ouderen die vaker vallen. Dit komt niet alleen door toenemende vergrijzing, maar vooral ook doordat ouderen tegenwoordig langer zelfstandig thuis blijven wonen. Het risico op vallen wordt hierdoor vergroot.

Vallen vs. verkeersongeluk

Wist je bijvoorbeeld dat er ruim zes keer meer mensen in Nederland overlijden door een val, dan door bijvoorbeeld een verkeersongeluk? Het is echt zo! Volgens VeiligheidNL, specialisten op het gebied van ongevallen en veilig gedrag, is de informatie van hoe dit voorkomen kan worden wel aanwezig. Probleem is alleen dat dit lokaal onvoldoende wordt gedeeld en toegepast. Daarnaast zien ze veel mensen die op verschillende plekken continue het wiel opnieuw proberen uit te vinden. Dit terwijl er al tal van gecertificeerde methodes zijn die zo toegepast kunnen worden.

Meer samenwerken

Ook wordt er volgens VeiligheidNL té weinig samengewerkt. “Terwijl het van groot belang is dat lokale partijen; zoals gemeente, ggd’s, huisartsen, fysiotherapeuten, gezondheidscentra, samen aan de slag gaan”, aldus Saskia Kloet. “We moeten lokaal meer gaan samenwerken om zo het aantal slachtoffers onder ouderen te verminderen.” Stichting Vitaliteit + Veiligheid voor Senioren onderschrijft dit ook. In Overijssel en Gelderland is deze stichting actief en legt succesvol verbindingen tussen lokale organisaties.

Hoge kosten

Los van de persoonlijke schade die een val kan aanrichten, levert het ook hogere zorgkosten op. En dit is te voorkomen. VeiligheidNL berekende dat de kosten van vallen in 2030 al op 1,3 miljard euro uitkomt als er niets wordt gedaan. Dat therapie tegen vallen werkt is ook aangetoond door gezondheidswetenschapper Tanja Dorresteijn van de Universiteit van Maastricht. Volgen ouderen een cursus valpreventie en krijgen ze hiermee hun valangst onder controle, dan neemt het aantal valpartijen en vooral ook dodelijke valpartijen af.

Ouderen vallen meer

Uit onderzoek blijkt verder dat mensen van boven de 65 jaar nu eenmaal meer risico lopen om te vallen. Dit resulteert in langdurige opname voor revalidatie of zelfs overlijden. Hierbij zijn heupfracturen en hersenletsel de belangrijkste redenen voor overlijden. En naarmate de leeftijd verder toeneemt, neemt ook de kans op dodelijke afloop toe. Hierbij lopen vooral vrouwen een groter risico. In 2016 bleek 84 procent van de overleden vrouwen van boven de 80 jaar aan een val te zijn bezweken. Bij mannen was dit aantal lager, rond de 66 procent.

Bron: NOS

Lees verder

Meest gelezen