menu

De Schijf van Vijf voor ouderen

Dit blog is geschreven door Sabine Abbink – van den Berg, diëtiste voor geriatrie en ouderen

Mevrouw Peters bezocht ik een tijdje geleden. Zij is 101 jaar oud. Een bezoek dat ik niet snel zal vergeten. Eigenlijk kwam ik daar om voorlichting te geven over gezond eten, maar al snel waren de rollen omgedraaid.

Zij was zelf voedingsdeskundige geweest en ze liet me vol trots al haar schriftjes met aantekeningen en tips zien. Een ding viel mij direct op: er was heel veel veranderd de afgelopen jaren!

Verschillen met vroeger

Toen mevrouw Peters voedingsleer studeerde bestond er nog geen Schijf van Vijf zoals we die nu kennen. Deze kwam pas in 1953. In deze eerste Schijf van Vijf had zuivel nog een apart vak. Dat past ook wel in het tijdsbeeld. Niemand had weliswaar honger, maar de angst voor voedingstekorten bestond nog steeds na de oorlog. Eiwitten en calcium stonden bovenaan het lijstje; vooral voor kinderen. Het advies voor kinderen en aanstaande moeders was toen: eet dagelijks boter en neem levertraan. Hoeveelheden deden er nog niet toe destijds, want portiegroottes kenden ze nog niet. En ook té veel eten was geen issue.

Schijf van Vijf

Toen (1953)

Vak 1: bruin- of roggebrood of graanproducten
Vak 2: boter of margarine én levertraan voor de jeugd en de a.s. moeder
Vak 3: melk of yoghurt of karnemelk of melkgerecht
Vak 4: groenten en fruit en aardappelen
Vak 5: kaas én vlees of vis of ei of peulvruchten

Nu (2016)

Vak 1: brood-, graanproducten en aardappelen
Vak 2: smeer- en bereidingsvetten
Vak 3: zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees, ei
Vak 4: groente en fruit
Vak 5: dranken

De nieuwste Schijf van Vijf

Onlangs is de nieuwste Schijf van Vijf uitgekomen. Deze is grotendeels gebaseerd op de richtlijnen goede voeding, die weer zijn gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Ik moet je zeggen, als voedingsdeskundige ben ik onder de indruk van de werkwijze. Het is wel goed om je te realiseren dat veel adviezen zijn gericht op preventie van chronische aandoeningen. En ouderen hebben tenslotte vaak al één of meerdere chronische aandoeningen.

5 tips voor de ouderenzorg

Het probleem bij ouderen is dat ze vaak minder zin in eten hebben. Is het eten dat ze krijgen niet lekker of niet herkenbaar, dan zullen ze minder gaan eten. Daarom heb ik 5 tips om de Schijf van Vijf te gebruiken in de ouderenzorg. Veel ouderen hebben minder zin in eten, als het dan niet lekker is of niet herkenbaar, zullen ze dus ook minder gaan eten. Ik geef 5 tips om de schijf van Vijf door te vertalen naar de ouderenzorg.

Voedingindezorg artikelbanner

Tip 1. Gare groente

Zorg dat groente gaar is. Ik was laatst op een afdeling waar een wortel door de kamer vloog omdat deze zo kort gekookt was. De bewoner kreeg deze daardoor niet aan de vork geprikt. Ja, er zitten misschien minder vitamines in omdat je ze kookt, maar de groente wordt wel opgegeten.

Tip 2. Smoothies en sap

Probeer fruit en groente tussendoor aan te bieden. Gepureerd fruit in de vorm van bijvoorbeeld een smoothie, werkt vaak erg goed. Het is officieel geen vervanging van fruit, maar een smoothie of vruchtensap is een veel beter alternatief dan helemaal geen fruit binnenkrijgen.

Tip 3. Margarine op tafel

Zorg dat er altijd margarine bij de broodmaaltijd geserveerd wordt, zodat bewoners benodigde vetten binnenkrijgen. En af en toe een keertje roomboter mag best, want dat heeft een bekende smaak én is lekker

Tip 4. Zuivel tussendoor

Varieer met eet- en drinkzuivel, zoals melk, yoghurt en kaas, gedurende de dag.

Tip 5. Minder zout, meer smaak

Minder zout? Maak gebruik van specerijen als nootmuskaat, peper, kaneel: ouderwetse en herkenbare smaken!

Afwijken van de Schijf van Vijf

Mevrouw Peters is 101 en kerngezond. Ze kan zelf geen boodschappen meer doen en is volledig afhankelijk van het eten dat de zorginstelling haar voorschotelt. We proberen zoveel mogelijk aan haar wensen te voldoen. En dat er af en toe gegeten wordt tegen de adviezen van de Schijf van Vijf in, dat nemen we dan voor lief!

Reageren

Auteur

Voeding in de Zorg

Voeding in de Zorg

Het platform Voeding in de Zorg staat vol met goede ideeën en oplossingen over voeding voor ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen in Nederland. Eten en drinken moeten namelijk kleine genietmomenten zijn voor bewoners. En Voeding in de Zorg helpt je hierbij. Want goede voeding helpt ouderen gezonder en vooral prettiger oud worden.

";