Volg ons online

Eten & Drinken

De Schijf van Vijf voor ouderen

Hoe pas je de nieuwste Schijf van Vijf toe in de ouderenzorg? Diëtiste Sabine Abbink van Voedingindezorg.nl legt het uit.

Gedeeld

op

Schijf van Vijf voor de ouderenzorg

Dit blog is geschreven door Sabine Abbink – van den Berg, diëtiste voor geriatrie en ouderen

Mevrouw Peters bezocht ik een tijdje geleden. Zij is 101 jaar oud. Een bezoek dat ik niet snel zal vergeten. Eigenlijk kwam ik daar om voorlichting te geven over gezond eten, maar al snel waren de rollen omgedraaid.

Zij was zelf voedingsdeskundige geweest en ze liet me vol trots al haar schriftjes met aantekeningen en tips zien. Een ding viel mij direct op: er was heel veel veranderd de afgelopen jaren!

Verschillen met vroeger

Toen mevrouw Peters voedingsleer studeerde bestond er nog geen Schijf van Vijf zoals we die nu kennen. Deze kwam pas in 1953. In deze eerste Schijf van Vijf had zuivel nog een apart vak. Dat past ook wel in het tijdsbeeld. Niemand had weliswaar honger, maar de angst voor voedingstekorten bestond nog steeds na de oorlog. Eiwitten en calcium stonden bovenaan het lijstje; vooral voor kinderen. Het advies voor kinderen en aanstaande moeders was toen: eet dagelijks boter en neem levertraan. Hoeveelheden deden er nog niet toe destijds, want portiegroottes kenden ze nog niet. En ook té veel eten was geen issue.

Schijf van Vijf

Toen (1953)

Vak 1: bruin- of roggebrood of graanproducten
Vak 2: boter of margarine én levertraan voor de jeugd en de a.s. moeder
Vak 3: melk of yoghurt of karnemelk of melkgerecht
Vak 4: groenten en fruit en aardappelen
Vak 5: kaas én vlees of vis of ei of peulvruchten

Nu (2016)

Vak 1: brood-, graanproducten en aardappelen
Vak 2: smeer- en bereidingsvetten
Vak 3: zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees, ei
Vak 4: groente en fruit
Vak 5: dranken

De nieuwste Schijf van Vijf

Onlangs is de nieuwste Schijf van Vijf uitgekomen. Deze is grotendeels gebaseerd op de richtlijnen goede voeding, die weer zijn gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Ik moet je zeggen, als voedingsdeskundige ben ik onder de indruk van de werkwijze. Het is wel goed om je te realiseren dat veel adviezen zijn gericht op preventie van chronische aandoeningen. En ouderen hebben tenslotte vaak al één of meerdere chronische aandoeningen.

5 tips voor de ouderenzorg

Het probleem bij ouderen is dat ze vaak minder zin in eten hebben. Is het eten dat ze krijgen niet lekker of niet herkenbaar, dan zullen ze minder gaan eten. Daarom heb ik 5 tips om de Schijf van Vijf te gebruiken in de ouderenzorg. Veel ouderen hebben minder zin in eten, als het dan niet lekker is of niet herkenbaar, zullen ze dus ook minder gaan eten. Ik geef 5 tips om de schijf van Vijf door te vertalen naar de ouderenzorg.

Voedingindezorg artikelbanner

Tip 1. Gare groente

Zorg dat groente gaar is. Ik was laatst op een afdeling waar een wortel door de kamer vloog omdat deze zo kort gekookt was. De bewoner kreeg deze daardoor niet aan de vork geprikt. Ja, er zitten misschien minder vitamines in omdat je ze kookt, maar de groente wordt wel opgegeten.

Tip 2. Smoothies en sap

Probeer fruit en groente tussendoor aan te bieden. Gepureerd fruit in de vorm van bijvoorbeeld een smoothie, werkt vaak erg goed. Het is officieel geen vervanging van fruit, maar een smoothie of vruchtensap is een veel beter alternatief dan helemaal geen fruit binnenkrijgen.

Tip 3. Margarine op tafel

Zorg dat er altijd margarine bij de broodmaaltijd geserveerd wordt, zodat bewoners benodigde vetten binnenkrijgen. En af en toe een keertje roomboter mag best, want dat heeft een bekende smaak én is lekker

Tip 4. Zuivel tussendoor

Varieer met eet- en drinkzuivel, zoals melk, yoghurt en kaas, gedurende de dag.

Tip 5. Minder zout, meer smaak

Minder zout? Maak gebruik van specerijen als nootmuskaat, peper, kaneel: ouderwetse en herkenbare smaken!

Afwijken van de Schijf van Vijf

Mevrouw Peters is 101 en kerngezond. Ze kan zelf geen boodschappen meer doen en is volledig afhankelijk van het eten dat de zorginstelling haar voorschotelt. We proberen zoveel mogelijk aan haar wensen te voldoen. En dat er af en toe gegeten wordt tegen de adviezen van de Schijf van Vijf in, dat nemen we dan voor lief!

Voeding in de Zorg is het platform van zuivelproducent FrieslandCampina over voeding voor ouderen.

Lees verder
Advertentie

Eten & Drinken

10 tips om gezonder te eten

Met deze 10 tips om gezonder te eten wordt het makkelijker om iedere dag weer de juiste keuze te maken als je het even niet weet.

Gedeeld

op

Tips om gezonder te eten

Deze tips om gezonder te eten zijn heel makkelijk dagelijks toe te passen. Iedereen wil best een gezondere optie kiezen, maar hoe zet je iets makkelijks op tafel en maak je het ook nog lekker? Dat is niet moeilijk. Met deze 10 tips kom je al heel ver.

1. Ontbijt of lunch

Een boterham bij het ontbijt of de lunch, Hollandser kan het bijna niet. Kies hierbij voor de volkoren variant. Zo krijg je meer vezels binnen, wat goed is voor de stoelgang, én het is voedzamer. Wit brood bevat helemaal niets meer aan vezels en ook alle vitamines en mineralen zitten er niet meer in.

2. Zuivel

Zuivel bevat veel eiwit, iets wat heel goed is voor ouderen. Het is ideaal als tussendoortje. Maak bijvoorbeeld eens een smoothie met fruit. Zo sla je twee vliegen in één klap: eiwitten én vitamines. Het is nog lekker ook!

3. Verse kruiden

Gebruik zo min mogelijk of geen pakjes en zakjes als smaakmaker. Verse kruiden zijn lekkerder én het bevat geen zout zoals de pakjes. Bij het gebruik van kant-en-klare spullen krijg je vaak ongemerkt te veel zout binnen.

4. Verse groente

Verse groente is lekker en gezond. Kook de groenten niet te lang. Tijdens het koken verlies je vitamines en mineralen. Dus hoe langer je ze kookt hoe meer je verliest. De meeste groenten hoeven ook helemaal niet lang gekookt te worden. Op de website van de het Voedingscentrum staat een heel handig overzicht van de verschillende kooktijden.

5. Pap eten

Veel mensen worden niet goed bij de gedachte. Maar pap is hartstikke gezond! En vooral ouderen vinden pap toch echt heel lekker. Net als vroeger. Havermout is bijvoorbeeld heel erg gezond. En je kunt er eindeloos mee variëren.

6. Vette vis

Vette vis is hartstikke gezond. Een oer Hollands harinkje of heerlijke gerookte makreel. In een salade of op een boterham. Ook hier kun je eindeloos mee variëren. Dus kies in ieder geval één keer per week voor een lekkere vis.

7. Ingeblikte groente

Wist je dat groente in glas of blik vrijwel evenveel vitamines en mineralen bevat als verse groente? Als je dus weinig tijd hebt en je wil toch iets gezonds op tafel zetten dan kun je best eens kiezen voor een snellere optie in blik. Let er alleen wel op dat er zo min mogelijk zout of suiker aan is toegevoegd.

8. Stomen, koken of bakken?

Veel mensen vragen altijd, wat is beter? Stomen, koken of bakken? Het antwoord is niet altijd eenduidig, maar stomen is over het algemeen wel lekkerder en gezonder. Vaak heb je minder tijd nodig en het verlies aan vitamines en mineralen is minder. Overigens kun je vlees en vis ook stomen.

9. Soep

Soep is gezond. Maak voor de lunch bijvoorbeeld eens wat anders. Bruine bonensoep is in deze tijd van het jaar heerlijk. En wat extra peulvruchten is voor iedereen goed.

10. Zondigen!

Je kunt proberen 100% gezond te doen, maar bij de tips om gezonder te eten hoort ook: zondigen! Soms even zondigen is namelijk helemaal niet slecht voor je. En jezelf belonen met wat “slechts” zorgt er voor dat je het gezonder eten makkelijker volhoudt. Geen zorgen dus!

Meer tips om gezonder te eten?

Wil je meer tips om gezonder te eten? Of wil je inspiratie opdoen met lekkere recepten of andere handige tips? Bezoek dan eens het blog Voeding in de Zorg of schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Lees verder

Eten & Drinken

Gezonde maaltijd bestellen in het ziekenhuis

Een gezonde maaltijd bestellen als je in het ziekenhuis ligt. bij Tergooi ziekenhuizen kan het vanaf nu met de lekkerste dingen.

Gedeeld

op

door

Gezonde maaltijd bestellen

Een gezonde maaltijd bestellen in het ziekenhuis. Het klinkt als de normaalste zaak van de wereld, maar dat is het niet. Iedereen weet hoe het eten is dat je krijgt in een ziekenhuis. Vaak niet beter dan een maaltijd in een vliegtuig. Maar bij het Tergooi ziekenhuis doen ze het vanaf nu anders.

Sinds deze maand kunnen patiënten van Tergooi ziekenhuizen op 6 momenten van de dag een gezonde maaltijd bestellen. ‘Harten6 momenten’ heet het en patiënten kunnen zelf kiezen wat ze lekker vinden. Of waar ze zin in hebben natuurlijk.

Sneller herstel

De gedachte erachter is eigenlijk heel eenvoudig. Als patiënten gezonde en lekkere voeding krijgen voelen ze zich beter en herstellen ze sneller. Dit betekent in de praktijk een korter verblijf in het ziekenhuis. En daar wordt iedereen beter van. Vandaar dat het Tergooi ziekenhuis hier serieus werk van maakt met een ‘Gezond ontbijt’, een ‘Versterkende lunch’, een ‘Voedzaam diner’ en driemaal een ‘Goed en Lekker tussendoortje’. De patiënten mogen zelf kiezen wat hun voorkeur heeft, de keuken houdt rekening met de speciale dieetwensen of voorschriften van de arts. Want uiteindelijk zijn alle patiënten anders en hebben ze verschillende gezondheidseisen.

Gezonde maaltijd bestellen

Er is hard gewerkt om alles mogelijk te maken. Het brood voor ontbijt en lunch wordt vers gebakken in de huisbakkerij van het ziekenhuis. Er wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van producten met biologische oorsprong én er wordt rekening gehouden met het seizoen. Ook wordt gekeken naar de diverse voorkeuren van iedereen. Is iemand vegetarisch dan is dit geen probleem. Houdt iemand van Oosterse smaken, dan kan ook daar rekening mee gehouden worden. En heeft iemand zin in stamppot, dan hebben ze geluk. Ook deze zijn volop aanwezig. Zeker nu het winter wordt.

Lokale producten

Het mooie van het concept is ook dat het ziekenhuis zoveel mogelijk ingrediënten koopt bij lokale en regionale leveranciers. Dit komt de kwaliteit ten goede omdat alles verser is én het stimuleert tegelijkertijd de lokale bijstand. Een win-win situatie dus. De producten voldoen verder aan alle keurmerken, want de gezondheid van de patiënt staat uiteindelijk voorop.

Meer weten?

Meer weten over gezonde maaltijden bestellen bij Tergooi? Bezoek eens de website van het ziekenhuis.

Lees verder

Eten & Drinken

Wat is gezond eten? 7 tips voor betere keuzes

Wat is gezond eten? Voedingsdeskundige Suzan Tuinier heeft 7 handige tips om makkelijk gezondere keuzes te maken.

Gedeeld

op

Wat is gezond eten

Wat is gezond eten? Als je het lastig vindt om iedere dag weer de juiste keuzes te maken, dan ben je niet de enige. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat we met z’n allen in Nederland moeite hebben om volgens de principes van de Schijf van Vijf te eten.

Maar, dat betekent natuurlijk niet dat we het moeten opgeven! De juiste keuzes maken kost misschien net wat meer moeite. Het is het wel waard om gezonder te eten. Daarom heeft voedingsdeskundige Suzan Tuinier, van het Vitamine Informatie Bureau 7 handige tips waarmee je heel makkelijk betere voedingskeuzes kunt maken.

Wat is gezond eten? Nou, dit dus!

Tja, wat is gezond eten nu echt? Het is eenvoudiger dan je denkt. Maar het begint bij variatie. Maak je geen zorgen als het niet 100% perfect is. Door betere keuzes te maken verandert er heel snel, heel veel. En het goede is, als je eenmaal gezonder eet wordt het ook steeds makkelijker om gezondere opties te vinden voor jezelf.

1. Snackgroenten als tussendoortje

Tegenwoordig zie je ze veel: snackgroenten. Kleine varianten in handige verpakkingen. Je kunt ze gemakkelijk meenemen en gedurende de dag van ‘snoepen’. Stiekem snoep je dan ook vitamine A, C en B.

2. Handje noten in yoghurt of kwark

Muesli wordt vaak toegevoegd aan yoghurt of kwark. Maar een extra handje noten is lekker en zorgt voor wat extra vitamine E.

3. Meer soep

Soep is een makkelijke manier om extra groenten te eten: tomaten, asperge, erwten, uien, pompoen. Variatie genoeg!

4. Kies voor vrijdag visdag

Vroeger was de vrijdag een vastendag voor katholieke mensen en stond er (goedkope) vis op het menu. Vandaar de uitdrukking ‘vrijdag visdag’. Maar katholiek of niet: zo’n vaste dag helpt om wekelijks tenminste één keer (vette) vis te eten. Goed voor de gezonde visvetzuren en vitamine D.

5. Groen, groen en nog eens groen

Meer groene groente is altijd goed. Spinazie is bijvoorbeeld een heerlijke groente voor in een smoothie. Lekker te combineren met fruit, zoals banaan of mango en rijk aan foliumzuur!

6. Meer buitenlucht

Je kunt het niet eten, maar zonlicht is wel ook heel belangrijk en goed voor je! Je wordt er niet alleen vrolijk van, maar het zorgt er ook voor dat je vitamine D aanmaakt in de huid.

7. Neem een multivitamine

Lukt het écht niet om te eten volgens de Schijf van Vijf? Geef niet op, je hebt elke dag een nieuwe kans. En als aanvulling op je voeding kun je een multivitamine nemen. Dan weet je zeker dat je alles binnenkrijgt wat je nodig hebt.

Meer weten over vitamines?

Wil je meer weten over gezonde voeding en vitamines? Kijk dan eens op het blog van het Vitamine Informatie Bureau en doe De Vitaminetest om te ontdekken hoe gezond je al leeft.

Lees verder

Meest gelezen