menu

Denemarken, hoe doen ze dat toch daar?

Denemarken, hoofdstad Kopenhagen. In Amerika verwarren ze het land vaak met ons eigen landje, wat misschien ook niet heel gek is. We liggen niet ver uit elkaar qua afstand én er zijn veel overeenkomsten in hoe we naar zaken kijken. Of hoe we zaken aanpakken. Maar hoe zit dat met de verzorgingsstaat? Blogger Yvonne Witter van het Aedez-ActiZ Kenniscentrum Wonen-Zorg maakte onlangs een studiereis naar het noorden om met eigen ogen te zien hoe de ouderenzorg in Denemarken verschilt van die van ons. En wat we mogelijk van hun zouden kunnen leren.

Genieten van het leven

Denemarken ligt zo dichtbij en lijkt in een aantal opzichten op Nederland. Toch zijn de verschillen al snel merkbaar bij aankomst: de taal is anders, het land is in oppervlakte groot maar heeft beduidend minder inwoners. Het landschap is glooiend, automobilisten houden zich keurig aan de snelheid en mensen komen erg relaxt over. Niet voor niets is het Deense ‘hygge’ een hype! ‘Hygge’ laat zich het beste vertalen als ‘knus’ en omschrijft de Deense volksaard. Het houdt in dat Denen focussen op de dingen die er echt toe doen en genieten van de goede dingen in het leven.

Hygge

Momenteel verschijnen er veel boeken met tips om ‘hygge ’te bereiken. Vinden we ‘hygge’ terug in de ouderenzorg? Wat kunnen wij naast ‘hygge’ van de Denen leren en zij van ons? Ik ga het in vier dagen tijd meemaken tijdens de studiereis die professor Joris Slaets en Marieke van der Waal van de Leyden Academy in het kader van de leergang ‘Veroudering en gezondheidszorg tussen 8 en 11 mei organiseerden.

Minder bedden, meer technologie

De Denen staan voor een grote uitdaging wat betreft de ziekenhuiszorg. Peder Jest, directeur van het ziekenhuis, Odense University Hospital vertelt ons dat er op dit moment 36 ziekenhuizen in Denemarken zijn, maar dat van overheidswege is besloten een flink aantal ziekenhuizen te sluiten. “OUH is één van de drie gezondheidscentra van Denemarken en heeft 1.038  bedden. Maar we hebben de opgave dit aantal te verminderen tot 720 bedden. We willen de beste zorg leveren”, aldus Jest. “Wat goed is voor de patiënt, is goed voor ons. De patiënt komt eerst.”

Drie P’s

Het gaat om de drie P’s: patiënttevredenheid, patiëntzekerheid en patiëntstroom. Er is weinig hiërarchie: de arts en de verpleegkundige leiden gezamenlijk de afdeling en zijn gelijkwaardig. OUH heeft enkele gerenommeerde onderzoeksinstituten waaronder AgeCare (cancer research). In 2022 komt een nieuw en grootschalig ziekenhuis maar met 20 procent minder bedden, 8 procent minder budget en met meer patiënten. “Vandaar dat we bezig zijn met innovatie, om te anticiperen op de toekomst.” Zoals nieuwe methodes rond anasthesie, robotchirurgie, vroegsignalering, telemedicine, apps voor patiënten en personeel, virtuele consultaties, 3D technologie  en wearables (apparaten die je op je lichaam kunt dragen), telehospice.

Drones in de ouderenzorg

Vrijdag opent het eerste dronecentum. “We hebben drie experimenten lopen om drones in te gaan zetten,” zegt Peder niet zonder trots. Lea Bohn, innovatieconsulente bij het centre for Innovative Medical Technology, opgericht in 2014, werkt nauw samen met OUH en de universiteit. “In de zorg zijn we nog niet zo gewend om met apps te werken bijvoorbeeld  maar we zijn er druk mee bezig. De app ‘my patient journey’ voor patiënten en professionals heeft al 20.000 gebruikers en er komen wekelijks 300 bij. Steeds meer patiënten kunnen thuis ook ziekenhuiszorg krijgen door teleconsults.”

Telezorg

Het streven is dat patiënten alleen in het ziekenhuis zijn als het niet anders kan. De patiënttevredenheid neemt toe door telezorg, omdat ze zich meer betrokken voelen bij de behandeling en meer kunnen doorgaan met hun gewone leven. “Het ziekenhuis is bij hen op bezoek in plaats van andersom.” En er zijn ook camera-pillen die je kunt slikken en die ‘filmpjes’ maken en zo informatie verschaffen. De prijs is nog erg hoog en het is nog volop in ontwikkeling.

Innovaties in de zorg

Promovendi Charlotte Myhre Nielsen en Pernille Ravn Jakobsen vertellen over hun onderzoek naar innovaties in de zorg voor osteoporose patiënten. Het doel is de kwaliteit van leven, de empowerment en het zelf-management te vergroten. Zij doen dit in co-creatie met de patiënten zelf en met professionals. Zo kwam naar voren dat het prettiger is om te spreken over ‘wat kan ik voelen?’ in plaats van over ‘symptomen.’ De osteoporose app moet informatie bieden over de ziekte. Via de app kunnen patiënten resultaten van onderzoeken ontvangen. Charlotte hoort tijdens haar interviews voor het onderzoek naar osteoporose-patiënten dat patiënten zich niet gezien voelen als individu maar als ‘heupfractuur.’ Informatie komt slecht binnen. Empowerment is hard nodig maar er is ook behoefte aan nieuwe manieren van communicatie. Ze zijn via pilots bezig om de juiste oplossingen te vinden. Wat er precies uit gaat komen, is nog niet helder.

Denemarken vergrijst

“Denemarken vergrijst en ook het aantal 80-plussers neemt toe”, begint professor Karen Andersen-Ranberg haar verhaal. En net als in Nederland zijn er minder kinderen, minder arbeidskrachten, meer samengestelde gezinnen, en stijgt de pensioensleeftijd. In Denemarken trekken veel jongeren naar de stad. “De na-oorlogse generatie is beter op de hoogte van hun rechten en is veeleisender”, schetst Karen de huidige situatie in Denemarken. De gezondheidszorg is gratis, mensen betalen wel deels voor medicijnen. Er zijn gemeentelijke verpleeghuizen en mensen betalen een inkomensafhankelijke bijdrage. De thuiszorg en revalidatie is kosteloos en voor iedereen toegankelijk. In het verpleeghuis is het scheiden van wonen en zorg doorgevoerd. Ouderen betalen gewoon huur.”

eHealth werkt

Gemeenten betalen de rekening voor de eerste paar dagen als iemand in het ziekenhuis ligt, dus heeft de gemeente er belang bij om te investeren in preventie. Doordat er straks minder ziekenhuizen zijn, moet de efficiency verbeteren. Dit kan door mensen korter op te nemen, door meer in te zetten op preventie, door te focussen op ouderen, en door de revalidatie in de eerstelijnszorg onder te brengen. In ieder geval kun je opname beter voorkomen. “Je hebt een goede gezondheid nodig om opname in een ziekenhuis te overleven.” Bijvoorbeeld door inzetten van ‘acute home care nurses’ en door eHealth. Hoewel eHealth vaak ontwikkeld is voor alleen bepaalde ziekten zoals diabetes, COPD. Het is dus de uitdaging om eHealth oplossingen te vinden voor mensen die een combinatie hebben van verschillende aandoeningen.

Toolkit

De professor is bezig geweest met het ontwikkelen van een toolkit voor deze verpleegkundigen. Zij kunnen kwetsbare burgers die risico lopen bezoeken. Met een koffer vol apparatuur kunnen zij bloed afnemen en allerlei testjes doen, zoals urineonderzoek. De informatie kunnen zij via de computer aan de huisarts doorgeven. Deze ge-uploade informatie ontvangt de huisarts via links en hij of zij kan in de cloud kijken naar de resultaten en op basis daarvan bijvoorbeeld een medicijn voorschrijven. Karen is bezig met een experiment waarbij snelle verwijzing naar specialisten mogelijk wordt. En dat de behandeling worden gemonitord via hospital@home. “We gaan nu de Geri toolbox ontwikkelen en dankzij een overheidssubsidie van 12 miljoen Deense kronen implementeren in vier gemeenten”, zegt  Karen enthousiast.

Artsen terughoudend

Waar ze tegenaan loopt is dat op dit moment verpleegkundigen geen bloedonderzoek mogen doen voordat zij met een arts hebben gesproken. “We zijn in onderhandeling met de vereniging van huisartsen hierover. Ze verheugt zich al op haar toekomstige project: het ontwikkelen van software op individueel niveau om de toename van zorg te identificeren. Het klinkt allemaal eenvoudig maar er zijn nogal wat uitdagingen, zoals het enthousiasmeren van de huisartsen, want zij zijn nog wat terughoudend en zijn bang voor extra werk. Andere uitdagingen zijn: het verkrijgen van stabiele financiering, het verbeteren van het digitale netwerk, het verkrijgen van meer bandwijdte voor videoverbindingen en het verzorgen van scholing van professionals rond IT-gebruik.” Aan haar drive ligt het niet!

Reageren

Auteur

Yvonne Witter

Yvonne Witter

Yvonne Witter is adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: klantparticipatie, woonvariaties, kleurrijk wonen, eenzaamheid, welzijn en zorg en buur(t)projecten. Yvonne heeft sociologie aan de UVA en Sociale Gerontologie aan de VU gestudeerd. Sindsdien loopt de 'ouder wordende mens' en wonen, welzijn en zorg als rode draad door haar betaalde en onbetaalde activiteiten.

Advertentie



Gratis nieuwsbrief

Nieuwsbrief aanmelding
Bezig met versturen

Gerelateerde berichten