menu

Oud worden in Japan

Japan is het meest vergrijsde land van de wereld. Daar kennen ze dus veel van dezelfde problemen als hier in Nederland. NED7 expert Yvonne Witter, van Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg, ging tijdens haar vakantie, in dit bijzondere land, op bezoek bij het Dream Lake Village, een dagopvangcentrum voor ouderen in Tokyo.

In Japan proberen ze ouderen zo lang mogelijk vitaal en zelfredzaam te houden en in Dream Lake Village stimuleren ze dat door ouderen punten te laten verdienen als ze zich inspannen. Alles om activiteit bij ouderen te stimuleren.

Punten verdienen voor koffie

Dagelijks kunnen ouderen in Tokyo naar Dream Lake Village komen, waar zij kunnen kiezen uit een groot aantal verschillende activiteiten. Van zingen tot brood bakken en van hout bewerken tot films kijken of sporten. In Dream Lake Village is er veel keus. Maar dat is nog niet alles. Door het hele gebouw heen staan overal beweegspelletjes, denkspelletjes en heel veel andere continue uitdagingen, waar ouderen makkelijk aan deel kunnen nemen. Hoe meer zij van dit soort spelletjes doen, hoe meer ‘Yume’ ze kunnen verdienen. Yume is een soort monopoly-geld. En dit ‘geld’ kunnen ze weer inwisselen voor lunch, koffie of snacks. Ook is er een winkeltje waar ze dit geld kunnen gebruiken én zelfs een casino!

Het uitgangspunt van deze activiteiten: ‘Use it or lose it’, ofwel: zo lang mogelijk je eigen functies blijven gebruiken, anders verlies je ze heel snel. Iets wat ze in de woonvoorzieningen van Humanitas in Rotterdam ook al volledig hebben omarmd. En om dit nog verder door te trekken is het ook de bedoeling dat iedereen zelf alles doet. Zo moeten de ouderen zelf hun eetstokjes en bordje afwassen als ze hebben geluncht, of hun koffie inschenken als zij dat willen. En elkaar helpen hoort daar ook bij.

Oud worden met een gezond brein

In Dream Lake Village is ook een ruimte gemaakt waar ouderen met hulp van een ergotherapeut oefeningen kunnen doen die hun helpen zich thuis beter te redden. In een nagebouwde badkamer kunnen ouderen bijvoorbeeld oefenen hoe zij zich thuis zelf kunnen douchen. En neem je de trap in plaats van een lift, dan verdien je ook direct weer wat Yume. Iedere dag bezoeken zo’n 75 ouderen het opvangcentrum, terwijl ze goed in de gaten worden gehouden door het personeel. Het is een levendige plek waar veel gebeurt. Zo speelt een oude dame piano, terwijl een oude heer op een toestel wat oefeningen doet en weer ergens anders is iemand anders vol trots zijn zelfgemaakte houten kunstwerk aan het tonen. Een omgeving die inspireert. Dat blijkt ook uit de zaal waar buurtbewoners een spel spelen. Want ook zij zijn welkom in het opvangcentrum.

Vraag is groter dan het aanbod

Ik word door de oprichter, de heer Fujiwara, enthousiast rondgeleid. In Japan zijn 8 van dit soort opvangcentra, maar de vraag is vele malen groter dan het aanbod. Ook in Taiwan en Zuid-Korea openen binnenkort soortgelijke huizen. Boven de dagopvang is er ook nog een ruimte voor respijtzorg. Hier kunnen zo’n 20 ouderen 3 dagen verblijven terwijl hun echtgenoten of familie even een adempauze nemen. Maar net als hier in Nederland zijn er in Japan ook grote discussies gaande over de betaalbaarheid van hun zorg. Mieko Hinokidani is professor aan de Kyoto Prefectural Universiteit. Zij vertelt mij dat er door de overheid in Japan, net als in Nederland, gekeken wordt naar het stimuleren van allerlei gemeenschappelijke woonvormen. In Kyoto laat zij mij een pas gerenoveerd wooncomplex zien, waar jong en oud met elkaar wonen en waar ook een dagopvang bij is gebouwd. Ook in Japan zijn deze woonvormen hard nodig om de snel groeiende groep ouderen te kunnen huisvesten.

Het land van de techniek

Japan is natuurlijk hét land van technische snufjes, robotica en andere slimmigheden. Dus dacht ik dat dit nieuw gebouwde wooncomplex vol zou zitten met dergelijke techniek. Toch blijkt dit niet het geval. Mieko Hinokidani vertelt dat er vooral gekeken is om de interactie tussen bewoners en bezoekers te stimuleren. Japan experimenteert heel veel met robotzorg, maar ziet ook dat het belangrijk is dat mensen onderling contact hebben. Wel is er in het gebouw rekening gehouden met de leeftijd van de bewoners en zijn de faciliteiten daarop aangepast. Maar er is vooral ook gekeken naar een zo gevarieerd mogelijke samenstelling van de bewoners, om interactie te stimuleren. Ondanks alle veranderingen in de Japanse maatschappij vertelt Hinokidani dat het toch nog steeds in de genen van de Japanners zit om voor elkaar en vooral voor de ouderen te zorgen en naar elkaar om te kijken.

Dream Lake Village in Japan

Weetjes over Japan

  • Er zijn 58.820 Japanners die 100 jaar of ouder zijn.
  • Japanse mannen worden gemiddeld 80 jaar, terwijl Japanse vrouwen gemiddeld 86 jaar worden. De gemiddelde levensverwachting in Japan is dus 83 jaar.
  • Japan kent in de nabije toekomst zo’n 30 miljoen Japanners van 65 jaar en ouder.
  • In 2060 is 40% van de Japanse bevolking ouder dan 65 jaar en 29% ouder dan 80 jaar.
  • De Japanse bevolking gaat drastisch krimpen. Nu zijn er nog 127 miljoen Japanners, terwijl dat er zo’n 87 miljoen zullen zijn in 2060.

Reageren

Auteur

Yvonne Witter

Yvonne Witter

Yvonne Witter is adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: klantparticipatie, woonvariaties, kleurrijk wonen, eenzaamheid, welzijn en zorg en buur(t)projecten. Yvonne heeft sociologie aan de UVA en Sociale Gerontologie aan de VU gestudeerd. Sindsdien loopt de 'ouder wordende mens' en wonen, welzijn en zorg als rode draad door haar betaalde en onbetaalde activiteiten.