menu

Afscheid nemen

Afscheid nemen moeten iedereen op enig moment in hun leven. Mijn moeder overleed op 80-jarige leeftijd in het ziekenhuisbed waar ze een paar dagen geleden naar toe gebracht was toen ze weigerde te eten. Het personeel van het verzorgingshuis kenden haar als een gretige eter en het viel dus op toen ze de avondboterham liet staan.

Aan de vooravond van haar overlijden zocht ik haar op na een telefoontje van het huis. Mijn oog viel meteen op het bordje met 2 boterhammen,  in kleine blokjes gesneden en zorgzaam afgedekt met huishoudfolie. De zuster vroeg me te proberen of ik nog wat bij haar naar binnen kon krijgen want alle beetjes helpen. Ik beloofde het, maar had er weinig vertrouwen in. Toch prikte ik tegen beter weten in een blokje aan de vork en hield het haar voor. Ze draaide haar hoofd weg en zei rustig : “Nee, dat hoeft niet meer.” “Hoezo, waarom niet?” “Omdat het niet meer nodig is.” Ik staakte meteen mijn pogingen en zette het bordje terug op het nachtkastje.

“Mensen zien in de laatste fase soms van alles”

Na een lange stilte zei ze plotseling: “Wat leuk dat jullie er allemaal zijn.” Alsof ik het de gewoonste zaak van de wereld vond dat ze mensen zag die er niet waren, vroeg ik wie ze allemaal zag. Zonder haperen noemde ze een reeks namen van overledenen en, met enige stemverheffing: “Ach, en de poes is er ook!” Innig tevreden keek ze in de rondte, kennelijk blij met dat voor mij onzichtbare bezoek. Ik wist niet hoe te reageren. Zeggen dat alleen ik er was zou haar van streek kunnen maken en dat wilde ik niet riskeren. Maar meegaan in haar hallucinatie – want dat was het waarschijnlijk – vond ik ook geen optie. Ik zweeg dus en zag even later tot mijn opluchting dat ze ingedommeld was. Zachtjes sloop ik de kamer uit om de zuster te melden dat ze sliep en te vragen of ik naar huis kon gaan. Ze liep met me mee  terug  en intussen vertelde ik wat er was gebeurd. “Dat komt wel vaker voor, mensen zien in de laatste fase soms van alles wat er niet is, het is niet iets om u ongerust over te maken, u kunt best naar huis gaan, ik bel u wel als er iets verandert aan haar toestand.”

“In paniek drukte ik op een paar knoppen”

Om half zeven de volgende ochtend was het zover, ik haastte me om nog een laatste afscheid te kunnen nemen. Ik stond alleen in de lift naar de verdieping waar mijn moeder lag en plotseling bleef hij hangen tussen twee etages in. In paniek drukte ik op een paar knoppen maar dat hielp niet. Mezelf tot kalmte dwingend wachtte ik gelaten af en even plotseling als hij tot stilstand was gekomen kwam hij weer in beweging. Ik rende naar haar kamer waar ik opbotste tegen de zuster die er net uitkwam. “Ach mevrouw, gecondoleerd, uw moeder is zojuist heel rustig ingeslapen.” “Dus ik ben te laat!” “Ik begrijp dat u dat erg vindt, maar het is beter zo want als een stervende op het laatste moment nog een dierbare ziet, dan is het moeilijker om heen te gaan. U kunt haar nog even zien als u wilt.”

“Was het misschien géén hallucinatie?”

Zojuist ingeslapen…hoe lang zat ik vast in de lift? Heeft ze precies in die paar ogenblikken het leven achter zich gelaten? Aarzelend ga ik de kamer binnen en zie mijn moeder, hoog in de kussens, met een glimlach op haar gezicht, handen gevouwen voor haar borst. Ineens moet ik denken aan al die mensen die ze rondom haar bed zag en ik herinner me ooit gelezen te hebben dat we aan gene zijde worden opgewacht door familie, vrienden en bekenden. Was het misschien géén hallucinatie? Kan het zijn dat die mensen er écht waren en haar inderdaad hebben opgevangen? En is ze dáárom  zo rustig ingeslapen? Niemand kan zeggen wat ons na de dood te wachten staat, maar als alle opties open liggen, waarom zou ik dan niet in déze geloven? Met deze troostrijke gedachte neem ik afscheid en raak heel even haar nog warme hand aan.

Mantelaar artikel banner

Reageren

Auteur

Yvonne Klinkert

Yvonne Klinkert

Yvonne Klinkert (1935) is geboren in Den Haag, maar verhuisde in 1962 met haar gezin naar Amsterdam. Zij krijgt mantelzorg via Mantelaar maar wil zelf nog veel kunnen blijven doen. Hier op NED7 blogt zij over haar ervaringen en passie voor het leven.